<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X22n0432"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 432 阿弥陀经註</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 432 阿弥陀经註</title> <author>淸 郑澄德･郑澄源註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">432</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">阿弥陀经註</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05418"> <charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName> <mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping> <mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06078"> <charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName> <mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping> <mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>携</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15179"> <charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName> <mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17285"> <charName>CBETA CHARACTER CB17285</charName> <mapping cb:dec="1000325" type="PUA">U+F4385</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>叩⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-06-28T14:44:57"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0898b" n="0898b"/> <lb ed="X" n="0898b01"/> <lb ed="X" n="0898b02"/> <lb ed="X" n="0898b03"/> <lb ed="X" n="0898b04"/> <lb ed="X" n="0898b05"/><cb:docNumber>No. 432</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0898b06"/><lb ed="R091" n="0740a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>修西定课</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0898b07"/> <lb ed="X" n="0898b08"/><lb ed="R091" n="0740a02"/><cb:div><p xml:id="pX22p0898b0801">许序曰。昔<persName>佛</persName>法入中国既数百年。慧远法师方以净 <lb ed="X" n="0898b09"/><lb ed="R091" n="0740a03"/>土收束群灵。虽一百二十三人未能一生都办。然一 <lb ed="X" n="0898b10"/><lb ed="R091" n="0740a04"/>生取办者不少矣。此一百二十三人。皆以宏誓互相 <lb ed="X" n="0898b11"/><lb ed="R091" n="0740a05"/>钩摄。深谐<persName>佛</persName>愿。毕发莲香。转度冤亲。引生眷属。後之 <lb ed="X" n="0898b12"/><lb ed="R091" n="0740a06"/>闻水声而开念<persName>佛</persName>。入寂定而往西方。梦兆神征。辉映 <lb ed="X" n="0898b13"/><lb ed="R091" n="0740a07"/>震旦。固皆此一脉之明暗相生也。宗门识高力透。高 <lb ed="X" n="0898b14"/><lb ed="R091" n="0740a08"/>步人天。直趋无上寂光。权抑三种净土。<note place="inline">实报方便同居</note>甘芳 <lb ed="X" n="0898b15"/><lb ed="R091" n="0740a09"/>不著。妙勝醍醐。然不遇夫上根。必化而为毒药。故曹 <lb ed="X" n="0898b16"/><lb ed="R091" n="0740a10"/>溪八世孙永明禅师。回宗镜之全光。入西方之一脉 <lb ed="X" n="0898b17"/><lb ed="R091" n="0740a11"/>焉。诸法门中。花严大备。雲栖大师。具正知见。游花严 <lb ed="X" n="0898b18"/><lb ed="R091" n="0740a12"/>法海。悲深识卓。思精用宏。撰成弥陀疏抄。委曲引归 <lb ed="X" n="0898b19"/><lb ed="R091" n="0740a13"/>极乐。老实念<persName>佛</persName>。天龙喜欢。无量众生。如得慈母。故禅 <lb ed="X" n="0898b20"/><lb ed="R091" n="0740a14"/>讲两家之未能不受後有者。无不以此为神明休息 <lb ed="X" n="0898b21"/><lb ed="R091" n="0740a15"/>之地。禅讲两家之<anchor xml:id="nkr_note_add_0898b2101" n="0898b2101"/><anchor xml:id="beg0898b2101" n="0898b2101"/>已<anchor xml:id="end0898b2101"/>能不受後有者。无不以此为水 <lb ed="X" n="0898b22"/><lb ed="R091" n="0740a16"/>月道场之缘。自度度人。无等等法。捨念<persName>佛</persName>往生一门。 <lb ed="X" n="0898b23"/><lb ed="R091" n="0740a17"/>而更何有也。噫。神游法界。璀璨玲珑。步三教之园林。 <lb ed="X" n="0898b24"/><lb ed="R091" n="0740a18"/>得一心之归宿。吾友郑子。今庶幾焉。著宗镜堂丛书 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0898c" n="0898c"/> <lb ed="X" n="0898c01"/><lb ed="R091" n="0740b01"/>四十八种。以修西定课为第一。予一见。生欢喜心。与 <lb ed="X" n="0898c02"/><lb ed="R091" n="0740b02"/>眷属谋首取而刻之。愿兴十方信心人。同此光明受 <lb ed="X" n="0898c03"/><lb ed="R091" n="0740b03"/>用耳。</p><p xml:id="pX22p0898c0303" cb:place="inline">仁和许樾身。</p> <lb ed="X" n="0898c04"/><lb ed="R091" n="0740b04"/> <lb ed="X" n="0898c05"/><lb ed="R091" n="0740b05"/><p xml:id="pX22p0898c0501">自序曰。非定不戒。非定不慧。不定者。轮迴之象也。一 <lb ed="X" n="0898c06"/><lb ed="R091" n="0740b06"/>切众生。纍劫以来。孰不曾为善。孰不曾修行。孰不曾 <lb ed="X" n="0898c07"/><lb ed="R091" n="0740b07"/>念<persName>佛</persName>。孰不曾发愿。但以心光不定。净土未生。故长久 <lb ed="X" n="0898c08"/><lb ed="R091" n="0740b08"/>漂沉。不蒙解脱耳。苦哉痛哉。依我此书。每日修持。必 <lb ed="X" n="0898c09"/><lb ed="R091" n="0740b09"/>有光明来相接引。三生眷属。其共勉焉。</p><p xml:id="pX22p0898c0916" cb:place="inline">咸豐十一年 <lb ed="X" n="0898c10"/><lb ed="R091" n="0740b10"/>正月。净业学人菩萨戒郑澄德<note place="inline">学川</note>郑澄源<note place="inline">学烺</note>排定注 <lb ed="X" n="0898c11"/><lb ed="R091" n="0740b11"/>明。谨序其缘起。以此功德。愿我 <lb ed="X" n="0898c12" type="honorific"/><lb ed="R091" n="0740b12"/>君父安平。净业光昌。慧音成就。</p> <lb ed="X" n="0898c13"/><lb ed="R091" n="0740b13"/> <lb ed="X" n="0898c14"/><lb ed="R091" n="0740b14"/><p xml:id="pX22p0898c1401">先擧香赞。</p> <lb ed="X" n="0898c15"/><lb ed="R091" n="0740b15"/><p xml:id="pX22p0898c1501">心香乍 爇 法界同 熏 莲池海会悉遥闻 <lb ed="X" n="0898c16"/><lb ed="R091" n="0740b16"/> 我<persName>佛</persName>起祥雲 嘉瑞缤 纷 接引 <lb ed="X" n="0898c17"/><lb ed="R091" n="0740b17"/>愿方殷 嘉瑞缤 纷 接引愿方殷。</p> <lb ed="X" n="0898c18"/><lb ed="R091" n="0740b18"/><p xml:id="pX22p0898c1801">每一圈击鱼一声。</p> <lb ed="X" n="0898c19"/><lb ed="R091" n="0741a01"/><p xml:id="pX22p0898c1901">信心为香。法界者。统心法事法之所到而为界。言 <lb ed="X" n="0898c20"/><lb ed="R091" n="0741a02"/>其廣大。无所不包也。莲池海会。指西方净土中人 <lb ed="X" n="0898c21"/><lb ed="R091" n="0741a03"/>也。我<persName>佛</persName>。指阿弥陀也。必言我者。从我心光明中出 <lb ed="X" n="0898c22"/><lb ed="R091" n="0741a04"/>现。光明不聚。不能见<persName>佛</persName>也。起者。从<name role="" type="person">西方极乐世界</name>。 <lb ed="X" n="0898c23"/><lb ed="R091" n="0741a05"/>来赴东土<name role="" type="person">娑婆世界</name>也。嘉瑞。楼阁幢幡异香天乐 <lb ed="X" n="0898c24"/><lb ed="R091" n="0741a06"/>之类也。缤纷。文彩交互也。愿方殷者。阿弥陀<persName>佛</persName>修 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0899a" n="0899a"/> <lb ed="X" n="0899a01"/><lb ed="R091" n="0741a07"/>行之时。作法藏比丘。对世自在王<persName>如来</persName>前。发四十 <lb ed="X" n="0899a02"/><lb ed="R091" n="0741a08"/>八愿。愿愿成就。方成<persName>佛</persName>道。其四十八愿。皆是多设 <lb ed="X" n="0899a03"/><lb ed="R091" n="0741a09"/>方便。廣度十方六道众生。劝其念<persName>佛</persName>。生于极乐世 <lb ed="X" n="0899a04"/><lb ed="R091" n="0741a10"/>界中。修行不退。便悟真宗。成就威神。转相化度也。 <lb ed="X" n="0899a05"/><lb ed="R091" n="0741a11"/>今阿弥陀<persName>佛</persName>。愿力圆成。作<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0899a0501" n="0899a0501"/><anchor xml:id="beg0899a0501" n="0899a0501"/>已<anchor xml:id="end0899a0501"/>久。愿光慈照。接引 <lb ed="X" n="0899a06"/><lb ed="R091" n="0741a12"/>心深。譬如一镜涵空。影来则现。所以叩之而无不 <lb ed="X" n="0899a07"/><lb ed="R091" n="0741a13"/>通也。</p> <lb ed="X" n="0899a08"/><lb ed="R091" n="0741a14"/><p xml:id="pX22p0899a0801">南无莲池海会<persName>佛</persName>菩萨<note place="inline">三称三拜</note>。</p> <lb ed="X" n="0899a09"/> <lb ed="X" n="0899a10"/> <lb ed="X" n="0899a11"/> <lb ed="X" n="0899a12"/><lb ed="R091" n="0741a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899a1201"><persName>佛</persName>说阿弥陀经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899a13"/><lb ed="R091" n="0741a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899a1301"><persName>佛</persName>。东方<name role="" type="person">娑婆世界</name>释迦牟尼<persName>佛</persName>也。释迦在此娑婆 <lb ed="X" n="0899a14"/><lb ed="R091" n="0741a18"/>成<persName>佛</persName>。随众生寿。不过百年。愍念娑婆众生。见<persName>佛</persName>不 <lb ed="X" n="0899a15"/><lb ed="R091" n="0741b01"/>易。释迦以後。弥勒以前。千万年中。受大苦恼。故说 <lb ed="X" n="0899a16"/><lb ed="R091" n="0741b02"/>此阿弥陀经。流佈世间。使诸苦恼众生。修七日之 <lb ed="X" n="0899a17"/><lb ed="R091" n="0741b03"/>功。免永劫之苦。转凡成圣。不退<persName>佛</persName>因也。经。法也。经 <lb ed="X" n="0899a18"/><lb ed="R091" n="0741b04"/>名阿弥陀者。纯说阿弥陀<persName>佛</persName>度生因缘功德也。阿 <lb ed="X" n="0899a19"/><lb ed="R091" n="0741b05"/>者。无也。弥陀者。量也。其<persName>佛</persName>万德圆成。不可穷尽。故 <lb ed="X" n="0899a20"/><lb ed="R091" n="0741b06"/>名无量。于万德中。愿为最勝。愿力大。故光明无量。 <lb ed="X" n="0899a21"/><lb ed="R091" n="0741b07"/>愿心长。故寿命无量也。诸经所称无量寿<persName>佛</persName>无量 <lb ed="X" n="0899a22"/><lb ed="R091" n="0741b08"/>光<persName>佛</persName>。即此<persName>佛</persName>矣。释迦说此经。在东土<name role="" type="person">娑婆世界</name>南 <lb ed="X" n="0899a23"/><lb ed="R091" n="0741b09"/>赡部洲<name role="" type="person">舍卫国</name>。传至震旦。震旦即南洲东边。我辈 <lb ed="X" n="0899a24"/><lb ed="R091" n="0741b10"/>所居也。梵文古茂。不可持诵。有姚秦时之三藏法 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0899b" n="0899b"/> <lb ed="X" n="0899b01"/><lb ed="R091" n="0741b11"/>师鸠摩罗什者。翻译此经。经義圆妙。不可浅测。有 <lb ed="X" n="0899b02"/><lb ed="R091" n="0741b12"/>大淸朝之菩萨戒郑学川者。作为今解。今解者。取 <lb ed="X" n="0899b03"/><lb ed="R091" n="0741b13"/>经中今现在说法今发愿今生之義。望人一生取 <lb ed="X" n="0899b04"/><lb ed="R091" n="0741b14"/>办。便不入于父母之胎。妙取莲花。高超界外也。</p><p xml:id="pX22p0899b0419" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0899b05"/><lb ed="R091" n="0741b15"/>夫<persName>佛</persName>说我听。皆从心现。但是心说心听耳。心体如 <lb ed="X" n="0899b06"/><lb ed="R091" n="0741b16"/>镜。山河大地。人物虚空。我及<persName>如来</persName>。种种形类。但是 <lb ed="X" n="0899b07"/><lb ed="R091" n="0741b17"/>妙圆心镜中所现影子耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899b08"/><lb ed="R091" n="0741b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899b0801">如是我闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899b09"/><lb ed="R091" n="0742a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899b0901">如者。心之真体。譬如镜也。是者。心中所现法。譬如 <lb ed="X" n="0899b10"/><lb ed="R091" n="0742a02"/>在全镜上指出一个影子也。我者二義。自经言之。 <lb ed="X" n="0899b11"/><lb ed="R091" n="0742a03"/>即是结集之阿难也。自读经言之。即是持诵之人 <lb ed="X" n="0899b12"/><lb ed="R091" n="0742a04"/>也。闻者。心慧之动機也。心耳同用。方谓之闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899b13"/><lb ed="R091" n="0742a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899b1301">一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。<name role="" type="person">祇树给孤独园</name><note place="inline">祇音其</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899b14"/><lb ed="R091" n="0742a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899b1401">一时者。诸天及人。时分各异。<persName>佛</persName>音周遍。不能专指 <lb ed="X" n="0899b15"/><lb ed="R091" n="0742a07"/>一方也。<persName>佛</persName>。释迦牟尼也。生于<name role="" type="person">周昭王</name>时。殁于周穆 <lb ed="X" n="0899b16"/><lb ed="R091" n="0742a08"/>王时。大悲影现。来度众生。非殁非生。现作生殁。譬 <lb ed="X" n="0899b17"/><lb ed="R091" n="0742a09"/>如水月灯雲。玲珑妙映耳。<persName>佛</persName>之本体。但是光明。吞 <lb ed="X" n="0899b18"/><lb ed="R091" n="0742a10"/>吐虚空。无处不到。岂有生死往来耶。</p><p xml:id="pX22p0899b1815" cb:place="inline">〇<persName>佛</persName>者。觉也。 <lb ed="X" n="0899b19"/><lb ed="R091" n="0742a11"/>无有不觉之处。无有不觉之时。破尽昏沉。自他咸 <lb ed="X" n="0899b20"/><lb ed="R091" n="0742a12"/>度。故称<persName>佛</persName>也。梵云舍卫。此云闻物也。祇。<name role="" type="person">祇陀太子</name> <lb ed="X" n="0899b21"/><lb ed="R091" n="0742a13"/>也。<name role="" type="person">给孤独</name>。长者之号也。长者买太子之园以供<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0899b22"/><lb ed="R091" n="0742a14"/>太子但卖园不卖树。自以树供<persName>佛</persName>。故园树二名称 <lb ed="X" n="0899b23"/><lb ed="R091" n="0742a15"/>地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899b24"/><lb ed="R091" n="0742a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899b2401">与大比丘僧千二百五十人俱。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0899c" n="0899c"/> <lb ed="X" n="0899c01"/><lb ed="R091" n="0742a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c0101">比丘。此言乞士也。上乞法于<persName>佛</persName>。下乞食于众生。僧。 <lb ed="X" n="0899c02"/><lb ed="R091" n="0742a18"/>众也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c03"/><lb ed="R091" n="0742b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c0301">皆是大阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c04"/><lb ed="R091" n="0742b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c0401">菩萨为大乘。缘觉为中乘。声闻为小乘。阿罗汉者。 <lb ed="X" n="0899c05"/><lb ed="R091" n="0742b03"/>声闻乘之第四果也。阿罗汉有三義。一者能杀烦 <lb ed="X" n="0899c06"/><lb ed="R091" n="0742b04"/>恼贼。二者怖散一切魔。三者应受人天供也。大阿 <lb ed="X" n="0899c07"/><lb ed="R091" n="0742b05"/>罗汉者。发菩萨心转入大乘者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c08"/><lb ed="R091" n="0742b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c0801">众所知识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c09"/><lb ed="R091" n="0742b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c0901">皆知其名。皆识其面。言德望全也。此一千二百五 <lb ed="X" n="0899c10"/><lb ed="R091" n="0742b08"/>十罗汉。多有大菩萨影生其中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c11"/><lb ed="R091" n="0742b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c1101">长老。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c12"/><lb ed="R091" n="0742b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c1201">德勝为长。腊高为老。出家一岁为一腊。此二字。通 <lb ed="X" n="0899c13"/><lb ed="R091" n="0742b11"/>指以下十六罗汉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c14"/><lb ed="R091" n="0742b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c1401">舍利弗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c15"/><lb ed="R091" n="0742b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c1501">舍利。此言鹙鹭也。弗。此言子也。尊者之母。目明如 <lb ed="X" n="0899c16"/><lb ed="R091" n="0742b14"/>鹙鹭。故尊者名鹙子也。此尊者智慧第一。言此发 <lb ed="X" n="0899c17"/><lb ed="R091" n="0742b15"/>愿往生一法。非大智慧者不能圆信。故首列之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c18"/><lb ed="R091" n="0742b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c1801"><name role="" type="person">摩诃目犍连</name><note place="inline">犍音尖</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c19"/><lb ed="R091" n="0742b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c1901">摩诃。此云大也。目犍连。此云<anchor xml:id="nkr_note_add_0899c1901" n="0899c1901"/><anchor xml:id="beg0899c1901" n="0899c1901"/>采<anchor xml:id="end0899c1901"/>菽氏也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c20"/><lb ed="R091" n="0742b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c2001"><name role="" type="person">摩诃迦葉</name><note place="inline">葉音摄</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c21"/><lb ed="R091" n="0743a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c2101">此云<name role="" type="person">大饮光</name>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c22"/><lb ed="R091" n="0743a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c2201"><name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c23"/><lb ed="R091" n="0743a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c2301">此云大文饰也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0899c24"/><lb ed="R091" n="0743a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c2401">摩诃拘絺罗<note place="inline">絺音郗</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0900a" n="0900a"/> <lb ed="X" n="0900a01"/><lb ed="R091" n="0743a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0101">此云大膝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a02"/><lb ed="R091" n="0743a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0201">離婆多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a03"/><lb ed="R091" n="0743a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0301">此云星宿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a04"/><lb ed="R091" n="0743a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0401">周利槃陀伽<note place="inline">伽音茄</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a05"/><lb ed="R091" n="0743a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0501">此云继道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a06"/><lb ed="R091" n="0743a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0601">难陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a07"/><lb ed="R091" n="0743a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0701">此云善欢喜也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a08"/><lb ed="R091" n="0743a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0801"><name role="" type="person">阿难陀</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a09"/><lb ed="R091" n="0743a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0901">此云庆喜也。<persName>佛</persName>之堂弟。<persName>佛</persName>成道日乃生。为<persName>佛</persName>侍者 <lb ed="X" n="0900a10"/><lb ed="R091" n="0743a14"/>数十年。<persName>佛</persName>之经典多由彼结集。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a11"/><lb ed="R091" n="0743a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a1101">罗睺罗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a12"/><lb ed="R091" n="0743a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a1201">此云覆障也。<persName>佛</persName>生<name role="" type="person">净饭王</name>家。名悉达太子。太子欲 <lb ed="X" n="0900a13"/><lb ed="R091" n="0743a17"/>出家。父王不许。且为纳妃。欲其传後。太子以手指 <lb ed="X" n="0900a14"/><lb ed="R091" n="0743a18"/>妃之腹曰。六年之後。当生一子。说此语後。太子即 <lb ed="X" n="0900a15"/><lb ed="R091" n="0743b01"/>出家。未住母胎时。障父出家。既住母胎时。自障六 <lb ed="X" n="0900a16"/><lb ed="R091" n="0743b02"/>年。故云覆障也。此尊者。前世塞鼠穴六日。故现此 <lb ed="X" n="0900a17"/><lb ed="R091" n="0743b03"/>报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a18"/><lb ed="R091" n="0743b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a1801"><name role="" type="person">憍梵波提</name><note place="inline">憍音交</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a19"/><lb ed="R091" n="0743b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a1901">此云牛呞也。牛咽後。吐出复嚼。曰呞。此尊者。前世 <lb ed="X" n="0900a20"/><lb ed="R091" n="0743b06"/>骂人为牛。故现此报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a21"/><lb ed="R091" n="0743b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a2101"><name role="" type="person">宾头卢</name>颇罗堕。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a22"/><lb ed="R091" n="0743b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a2201"><name role="" type="person">宾头卢</name>。此云不动也。颇罗堕。此云利根也。上名下 <lb ed="X" n="0900a23"/><lb ed="R091" n="0743b09"/>姓。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900a24"/><lb ed="R091" n="0743b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a2401"><name role="" type="person">迦留陀夷</name>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0900b" n="0900b"/> <lb ed="X" n="0900b01"/><lb ed="R091" n="0743b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0101">此云黑光也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b02"/><lb ed="R091" n="0743b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0201"><name role="" type="person">摩诃劫宾那</name><note place="inline">那奴何切</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b03"/><lb ed="R091" n="0743b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0301">此云大房宿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b04"/><lb ed="R091" n="0743b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0401"><name role="" type="person">薄拘罗</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b05"/><lb ed="R091" n="0743b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0501">此云善容也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b06"/><lb ed="R091" n="0743b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0601">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g><note place="inline"><g ref="#CB00145">㝹</g>奴侯切</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b07"/><lb ed="R091" n="0743b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0701">此云无贫也。此尊者无目。心眼洞见。以此居十六 <lb ed="X" n="0900b08"/><lb ed="R091" n="0743b18"/>人之末。言西方境界。当心领神会而造之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b09"/><lb ed="R091" n="0744a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0901">如是等诸大弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b10"/><lb ed="R091" n="0744a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b1001">以此十六。例一千二百五十人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b11"/><lb ed="R091" n="0744a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b1101">幷诸菩萨摩诃萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b12"/><lb ed="R091" n="0744a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b1201">菩者。菩提也。此云觉。萨者。萨埵也。此云有情。上兼 <lb ed="X" n="0900b13"/><lb ed="R091" n="0744a05"/>觉。下兼情。以<persName>佛</persName>觉度有情。斯为菩萨矣。摩诃萨。犹 <lb ed="X" n="0900b14"/><lb ed="R091" n="0744a06"/>云大道心众生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b15"/><lb ed="R091" n="0744a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b1501"><name role="" type="person">文殊师利</name>法王子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b16"/><lb ed="R091" n="0744a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b1601"><name role="" type="person">文殊师利</name>。此云妙首也。此菩萨大智无遮。于<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0900b17"/><lb ed="R091" n="0744a09"/>言。更无疑惑。故首列之也。于法自在。名曰法王。即 <lb ed="X" n="0900b18"/><lb ed="R091" n="0744a10"/><persName>如来</persName>也。大菩萨能传<persName>佛</persName>法。为法王子矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b19"/><lb ed="R091" n="0744a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b1901"><name role="" type="person">阿逸多</name>菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900b20"/><lb ed="R091" n="0744a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b2001"><name role="" type="person">阿逸多</name>。此云无能勝也。即弥勒菩萨之名。弥勒。此 <lb ed="X" n="0900b21"/><lb ed="R091" n="0744a13"/>云慈氏。菩萨之姓也。弥勒在释迦後一千万年。方 <lb ed="X" n="0900b22"/><lb ed="R091" n="0744a14"/>成<persName>佛</persName>道。释迦化度未熟之众生。皆以付之。但众生 <lb ed="X" n="0900b23"/><lb ed="R091" n="0744a15"/>之中。种姓不一。有性急不耐生死。不能待一千万 <lb ed="X" n="0900b24"/><lb ed="R091" n="0744a16"/>年後之龙华三会。夙缘既露。勝境先成。故释迦于 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0900c" n="0900c"/> <lb ed="X" n="0900c01"/><lb ed="R091" n="0744a17"/>弥勒前说此经。欲弥勒于未成<persName>佛</persName>前。速满众生之 <lb ed="X" n="0900c02"/><lb ed="R091" n="0744a18"/>愿。扶持加被。达之西方也。又以中下众生。修行易 <lb ed="X" n="0900c03"/><lb ed="R091" n="0744b01"/>退。弥勒既未下降成<persName>佛</persName>。则众生见<persName>佛</persName>。当在何时。若 <lb ed="X" n="0900c04"/><lb ed="R091" n="0744b02"/>不早取生西。一落三涂。出头无望。往往有龙华会 <lb ed="X" n="0900c05"/><lb ed="R091" n="0744b03"/>散。而众生未复人身者。故释迦<anchor xml:id="nkr_note_add_0900c0501" n="0900c0501"/><anchor xml:id="beg0900c0501" n="0900c0501"/>已<anchor xml:id="end0900c0501"/>去。弥勒未来。此 <lb ed="X" n="0900c06"/><lb ed="R091" n="0744b04"/>经乃能拔出一切苦宅众生而成就之。恩甚重。路 <lb ed="X" n="0900c07"/><lb ed="R091" n="0744b05"/>甚捷矣。夫三教圣人。迭兴而救世。应时及节。各立 <lb ed="X" n="0900c08"/><lb ed="R091" n="0744b06"/>规模。若言天下无二道。圣人无两心。称性而谈。一 <lb ed="X" n="0900c09"/><lb ed="R091" n="0744b07"/>真如贯。若于天上人间了生死不了生死之中。求 <lb ed="X" n="0900c10"/><lb ed="R091" n="0744b08"/>一万全无弊者。则方便百千。而净土法门为第一 <lb ed="X" n="0900c11"/><lb ed="R091" n="0744b09"/>焉。何必<persName>佛</persName>门神通。即此往生。得一切神通之脑也。 <lb ed="X" n="0900c12"/><lb ed="R091" n="0744b10"/>何必道家金丹。即此莲花。洗一切金丹之习也。何 <lb ed="X" n="0900c13"/><lb ed="R091" n="0744b11"/>必儒宗理学。即此一心不乱。破一切理学之障也。 <lb ed="X" n="0900c14"/><lb ed="R091" n="0744b12"/>得其本。而三教皆枝末矣。本者。一念之心也。然必 <lb ed="X" n="0900c15"/><lb ed="R091" n="0744b13"/>见<persName>佛</persName>见心。方悟非心非<persName>佛</persName>。自然纵横三教。出入龙 <lb ed="X" n="0900c16"/><lb ed="R091" n="0744b14"/>华矣。呜呼。文殊悟西方之理。而首压尊班。弥勒会 <lb ed="X" n="0900c17"/><lb ed="R091" n="0744b15"/>往生之機。而名居第二。无边凡圣。孰敢轻议此经 <lb ed="X" n="0900c18"/><lb ed="R091" n="0744b16"/>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900c19"/><lb ed="R091" n="0744b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900c1901">乾陀诃提菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900c20"/><lb ed="R091" n="0744b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900c2001">乾陀诃提。此云不休息也。既信净土。尙未往生。能 <lb ed="X" n="0900c21"/><lb ed="R091" n="0745a01"/>以不休息为心。自然步步踏著也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900c22"/><lb ed="R091" n="0745a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900c2201"><name role="" type="person">常精进菩萨</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0900c23"/><lb ed="R091" n="0745a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900c2301">精则不粗。进则不退。恒常如此。故能以净土之法。 <lb ed="X" n="0900c24"/><lb ed="R091" n="0745a04"/>自度而度人也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0901a" n="0901a"/> <lb ed="X" n="0901a01"/><lb ed="R091" n="0745a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a0101">与如是等诸大菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a02"/><lb ed="R091" n="0745a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a0201">以此四尊。例一切菩萨也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a03"/><lb ed="R091" n="0745a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a0301">及释提桓因等。无量诸天大众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a04"/><lb ed="R091" n="0745a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a0401">释提桓因。此云能天主。即世所称天宫玉帝也。无 <lb ed="X" n="0901a05"/><lb ed="R091" n="0745a09"/>量诸天者。玉帝居<name role="" type="person">忉利天</name>宫。宫在<name role="" type="person">须弥山</name>顶。旁有 <lb ed="X" n="0901a06"/><lb ed="R091" n="0745a10"/>四面。面各八王。统名<name role="" type="person">三十三天</name>。忉利之下<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0901a07"/><lb ed="R091" n="0745a11"/>埵。有东西南北四大天王。分掌四十种小天。忉利 <lb ed="X" n="0901a08"/><lb ed="R091" n="0745a12"/>之上。虚空而住者。夜摩。兜率。化乐。自在。合之忉利。 <lb ed="X" n="0901a09"/><lb ed="R091" n="0745a13"/>四王。名欲界天也。过此以上。无复女人。名禅界天 <lb ed="X" n="0901a10"/><lb ed="R091" n="0745a14"/>也。过此以上。无复色身。名空界天也。三界之中。欲 <lb ed="X" n="0901a11"/><lb ed="R091" n="0745a15"/>界最杂。空界无身。感<persName>佛</persName>威神。现身听法。此非思议 <lb ed="X" n="0901a12"/><lb ed="R091" n="0745a16"/>之所能及也。大众。通指欲界天上天下龙鬼神仙 <lb ed="X" n="0901a13"/><lb ed="R091" n="0745a17"/>人物之能听法者。俱。共也。谓与圣人同入<persName>佛</persName>会也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a14"/><lb ed="R091" n="0745a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a1401">尔时<persName>佛</persName>告长老舍利弗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a15"/><lb ed="R091" n="0745b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a1501"><persName>佛</persName>告者。悲心转切。故不待问也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a16"/><lb ed="R091" n="0745b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a1601">从是西方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a17"/><lb ed="R091" n="0745b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a1701">从。由也。是。槪指此<name role="" type="person">娑婆世界</name>也。西方者。向西方去 <lb ed="X" n="0901a18"/><lb ed="R091" n="0745b04"/>也。单指一方者。定于一方。神志专寂。方能发起修 <lb ed="X" n="0901a19"/><lb ed="R091" n="0745b05"/>行功用而成就也。必云西者。以娑婆适在极乐之 <lb ed="X" n="0901a20"/><lb ed="R091" n="0745b06"/>东耳。无他義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a21"/><lb ed="R091" n="0745b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a2101">过十万亿<persName>佛</persName>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a22"/><lb ed="R091" n="0745b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a2201">千万为亿。或曰十万为亿。<persName>佛</persName>土。一大千土也。一大 <lb ed="X" n="0901a23"/><lb ed="R091" n="0745b09"/>千中。一<persName>佛</persName>主化。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901a24"/><lb ed="R091" n="0745b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a2401">有世界。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0901b" n="0901b"/> <lb ed="X" n="0901b01"/><lb ed="R091" n="0745b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901b0101">世者时分。谓过去现在未来也。界者地分。谓八方 <lb ed="X" n="0901b02"/><lb ed="R091" n="0745b12"/>上下也。于一片心光中而现虚空。于虚空中而现 <lb ed="X" n="0901b03"/><lb ed="R091" n="0745b13"/>风轮。于风轮中而现地界。地分既立。时分随起。故 <lb ed="X" n="0901b04"/><lb ed="R091" n="0745b14"/>称世界矣。心光无量。虚空无量。一切世界亦复无 <lb ed="X" n="0901b05"/><lb ed="R091" n="0745b15"/>量。故有<name role="" type="person">西方极乐世界</name>。及极乐之西方种种世界。 <lb ed="X" n="0901b06"/><lb ed="R091" n="0745b16"/>有东方<name role="" type="person">娑婆世界</name>。及娑婆之东方种种世界。上方 <lb ed="X" n="0901b07"/><lb ed="R091" n="0745b17"/>之上。下方之下。南方之南。北方之北。无不各有种 <lb ed="X" n="0901b08"/><lb ed="R091" n="0745b18"/>种世界焉。我辈所居。名曰娑婆。娑婆。堪忍也。言众 <lb ed="X" n="0901b09"/><lb ed="R091" n="0746a01"/>生忍苦也。<persName>佛</persName>大慈悲。故对此苦众生而说十万亿 <lb ed="X" n="0901b10"/><lb ed="R091" n="0746a02"/>刹外之世界。欲众生以一念飞心而横出此娑婆 <lb ed="X" n="0901b11"/><lb ed="R091" n="0746a03"/>也。</p><p xml:id="pX22p0901b1102" cb:place="inline">〇二乘不出大千。梵世或拘中小。天福所限。在 <lb ed="X" n="0901b12"/><lb ed="R091" n="0746a04"/>一界中。神仙丹力。在欲界内。平心思之。卑小不足 <lb ed="X" n="0901b13"/><lb ed="R091" n="0746a05"/>言也。<persName>佛</persName>乃于众生大梦中。呼而告之曰。过十万亿 <lb ed="X" n="0901b14"/><lb ed="R091" n="0746a06"/>土有世界。呜呼。方知别有乾坤矣。</p><p xml:id="pX22p0901b1414" cb:place="inline">〇心性轮。即人 <lb ed="X" n="0901b15"/><lb ed="R091" n="0746a07"/>之一念也。心性轮中现虚空轮。虚空轮中现无量 <lb ed="X" n="0901b16"/><lb ed="R091" n="0746a08"/>风轮。一风轮中现一金轮。即地轮之下面也。金轮 <lb ed="X" n="0901b17"/><lb ed="R091" n="0746a09"/>上现火轮。火轮上现水轮。水轮上露出种种山种 <lb ed="X" n="0901b18"/><lb ed="R091" n="0746a10"/>种洲。即地轮之上面也。居中最妙而高者<name role="" type="person">须弥山</name>。 <lb ed="X" n="0901b19"/><lb ed="R091" n="0746a11"/>山腰中。一日一月。回环而来往。地轮低处。名曰地 <lb ed="X" n="0901b20"/><lb ed="R091" n="0746a12"/>狱。地轮高处。须弥顶须弥埵。皆曰天宫。过须弥顶 <lb ed="X" n="0901b21"/><lb ed="R091" n="0746a13"/>依空而住之四种天。连须弥顶<name role="" type="person">忉利天</name>须弥埵四 <lb ed="X" n="0901b22"/><lb ed="R091" n="0746a14"/>王天。名六欲天。再上有三层天。名曰初禅。如是初 <lb ed="X" n="0901b23"/><lb ed="R091" n="0746a15"/>禅至于地狱。名为小世界也。积一千个小世界。名 <lb ed="X" n="0901b24"/><lb ed="R091" n="0746a16"/>曰小千。有二禅天王主之。积一千个小千世界。名 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0901c" n="0901c"/> <lb ed="X" n="0901c01"/><lb ed="R091" n="0746a17"/>曰中千。有三禅天王主之。积一千个中千世界。名 <lb ed="X" n="0901c02"/><lb ed="R091" n="0746a18"/>曰大千。有四禅天王主之。四禅天中。有无想天五 <lb ed="X" n="0901c03"/><lb ed="R091" n="0746b01"/>不还天寄居焉。天王不见不知也。四禅以上。名曰 <lb ed="X" n="0901c04"/><lb ed="R091" n="0746b02"/>空天。魂识虽存。身相消灭。亦在大千中也。如是大 <lb ed="X" n="0901c05"/><lb ed="R091" n="0746b03"/>千。名一<persName>佛</persName>土。</p><p xml:id="pX22p0901c0506" cb:place="inline">〇弥陀之极乐。一大千也。释迦之娑 <lb ed="X" n="0901c06"/><lb ed="R091" n="0746b04"/>婆。亦一大千也。一大千中。现百亿日月。现百亿化 <lb ed="X" n="0901c07"/><lb ed="R091" n="0746b05"/><persName>佛</persName>。净秽短长。隐显出没。彼此辉映而成文。如雲中 <lb ed="X" n="0901c08"/><lb ed="R091" n="0746b06"/>灯。如水中月。</p><p xml:id="pX22p0901c0806" cb:place="inline">〇世界相叠。名世界海。世界海褈褈 <lb ed="X" n="0901c09"/><lb ed="R091" n="0746b07"/>无尽。出于世界种。世界种褈褈无尽。出于莲花香 <lb ed="X" n="0901c10"/><lb ed="R091" n="0746b08"/>水海中。此花藏中。种种莊严。名花严也。莲花则一。 <lb ed="X" n="0901c11"/><lb ed="R091" n="0746b09"/>譬如真心。世界则多。譬如妄想。然即此莲花。非真 <lb ed="X" n="0901c12"/><lb ed="R091" n="0746b10"/>非妄也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901c13"/><lb ed="R091" n="0746b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901c1301">名曰极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901c14"/><lb ed="R091" n="0746b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901c1401">统指西方。则世界甚多。好醜不一。标明极乐。则专 <lb ed="X" n="0901c15"/><lb ed="R091" n="0746b13"/>诚决定。更无歧误之忧矣。</p><p xml:id="pX22p0901c1511" cb:place="inline">〇世人以西天作西方 <lb ed="X" n="0901c16"/><lb ed="R091" n="0746b14"/>净土。非也。西天乃天竺国。是娑婆内之西方。非娑 <lb ed="X" n="0901c17"/><lb ed="R091" n="0746b15"/>婆外之西方。不可错会。</p><p xml:id="pX22p0901c1710" cb:place="inline">〇人间天上之乐。不及弥 <lb ed="X" n="0901c18"/><lb ed="R091" n="0746b16"/>陀国土。二乘禅定之乐。不及弥陀国土。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0901c19"/><lb ed="R091" n="0746b17"/>刹中。有因缘未符。有功修带退。虽有种种之乐。亦 <lb ed="X" n="0901c20"/><lb ed="R091" n="0746b18"/>不及弥陀国土。生弥陀国土者。自然花开。自然见 <lb ed="X" n="0901c21"/><lb ed="R091" n="0747a01"/><persName>佛</persName>。自然闻妙法。自然发神通。自然度生。自然成道。 <lb ed="X" n="0901c22"/><lb ed="R091" n="0747a02"/>灵气萧然。更无馀累。圆融一镜。方是乐矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901c23"/><lb ed="R091" n="0747a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901c2301">其土有<persName>佛</persName>。号阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0901c24"/><lb ed="R091" n="0747a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901c2401"><persName>佛</persName>为一世界中教化之主。故首标之。又阿弥陀<persName>佛</persName>。 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0902a" n="0902a"/> <lb ed="X" n="0902a01"/><lb ed="R091" n="0747a05"/>专以名号教人持念而得往生。故急标之。阿者无 <lb ed="X" n="0902a02"/><lb ed="R091" n="0747a06"/>也。弥陀者量也。<persName>佛</persName>者觉也。觉者心之光明也。阿弥 <lb ed="X" n="0902a03"/><lb ed="R091" n="0747a07"/>陀<persName>佛</persName>以无量心光而成<persName>佛</persName>。我辈亦以无量心光而 <lb ed="X" n="0902a04"/><lb ed="R091" n="0747a08"/>念<persName>佛</persName>。以阿弥陀念阿弥陀。念念皆归无量也。</p><p xml:id="pX22p0902a0418" cb:place="inline">〇心 <lb ed="X" n="0902a05"/><lb ed="R091" n="0747a09"/>之光明。如一大圆镜。周满虚空。无彼无此。我取之 <lb ed="X" n="0902a06"/><lb ed="R091" n="0747a10"/>则全是我镜也。<persName>佛</persName>契之则全是<persName>佛</persName>镜也。以<persName>佛</persName>镜中 <lb ed="X" n="0902a07"/><lb ed="R091" n="0747a11"/>之我。念我镜中之<persName>佛</persName>。以我镜中之<persName>佛</persName>。度<persName>佛</persName>镜中之 <lb ed="X" n="0902a08"/><lb ed="R091" n="0747a12"/>我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902a09"/><lb ed="R091" n="0747a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902a0901">今现在说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902a10"/><lb ed="R091" n="0747a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902a1001">现在者。非如释迦住世八十馀年。俄成过去也。非 <lb ed="X" n="0902a11"/><lb ed="R091" n="0747a15"/>如弥勒历千万年下降。方在未来也。众生今日不 <lb ed="X" n="0902a12"/><lb ed="R091" n="0747a16"/>得解脱。众生今日急求解脱。说法于今日。非今日 <lb ed="X" n="0902a13"/><lb ed="R091" n="0747a17"/>之救急神方乎。虽曰十万亿。但是一心光。心念动 <lb ed="X" n="0902a14"/><lb ed="R091" n="0747a18"/>处。即能于心镜中而成感应。</p><p xml:id="pX22p0902a1412" cb:place="inline">〇诸<persName>佛</persName>心光。融通三 <lb ed="X" n="0902a15"/><lb ed="R091" n="0747b01"/>世。众生不悟。且滞于今。即所滞而成通。无上医王 <lb ed="X" n="0902a16"/><lb ed="R091" n="0747b02"/>之妙用也。後文云。成<persName>佛</persName>以来。于今十劫。又曰。今发 <lb ed="X" n="0902a17"/><lb ed="R091" n="0747b03"/>愿。若今生。呜呼。错过而今。必一误而生百误。人命 <lb ed="X" n="0902a18"/><lb ed="R091" n="0747b04"/>在呼吸。宜各自勉之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902a19"/><lb ed="R091" n="0747b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902a1901">舍利弗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902a20"/><lb ed="R091" n="0747b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902a2001">前之我闻。是即阿难之我。而显一切诵经者之我。 <lb ed="X" n="0902a21"/><lb ed="R091" n="0747b07"/>此之舍利弗。是即舍利弗之心。而唤醒一切众生 <lb ed="X" n="0902a22"/><lb ed="R091" n="0747b08"/>之心。故频呼频唤也。呜呼。一月千江。理通凡圣。我 <lb ed="X" n="0902a23"/><lb ed="R091" n="0747b09"/>辈若明<persName>佛</persName>用。安得不感激涕零。而思所以报<persName>佛</persName>恩 <lb ed="X" n="0902a24"/><lb ed="R091" n="0747b10"/>乎。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0902b" n="0902b"/> <lb ed="X" n="0902b01"/><lb ed="R091" n="0747b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902b0101">彼土何故名为极乐。其国众生。无有众苦。但受诸乐。 <lb ed="X" n="0902b02"/><lb ed="R091" n="0747b12"/>故名极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902b03"/><lb ed="R091" n="0747b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902b0301">众生者。合众阴而有生者也。众阴。五阴也。色之一 <lb ed="X" n="0902b04"/><lb ed="R091" n="0747b14"/>阴。名曰外法。受想行识。名曰内心。为五阴所拘牵。 <lb ed="X" n="0902b05"/><lb ed="R091" n="0747b15"/>即<persName>佛</persName>体而成众生。不为五阴所拘牵。即众生而证 <lb ed="X" n="0902b06"/><lb ed="R091" n="0747b16"/><persName>佛</persName>体。众苦者。三苦五苦八苦也。苦时名苦苦。乐时 <lb ed="X" n="0902b07"/><lb ed="R091" n="0747b17"/>不坚名壞苦。中等境界不可住名行苦。此三苦也。 <lb ed="X" n="0902b08"/><lb ed="R091" n="0747b18"/>生时苦。昏浊甚也。老时苦。疲癃极也。病时苦。痛痒 <lb ed="X" n="0902b09"/><lb ed="R091" n="0748a01"/>深也。死时苦。神脉乱也。苦时苦。境界违也。此五苦 <lb ed="X" n="0902b10"/><lb ed="R091" n="0748a02"/>也。将一苦苦开之为四。便成八苦。所谓求不得苦。 <lb ed="X" n="0902b11"/><lb ed="R091" n="0748a03"/>爱别離苦。怨憎会苦。五阴盛苦。诸乐者。兼世间乐 <lb ed="X" n="0902b12"/><lb ed="R091" n="0748a04"/>出世间乐言之也。七宝光明。飞行来往。世间乐也。 <lb ed="X" n="0902b13"/><lb ed="R091" n="0748a05"/>念<persName>佛</persName>法僧。与上善聚。出世间乐也。不退菩提。证入 <lb ed="X" n="0902b14"/><lb ed="R091" n="0748a06"/>補处。出世间上上乐也。至于此。受无所受。名曰正 <lb ed="X" n="0902b15"/><lb ed="R091" n="0748a07"/>受。</p><p xml:id="pX22p0902b1502" cb:place="inline">〇受无所受。是悟境。受有所受。是未悟境。极乐 <lb ed="X" n="0902b16"/><lb ed="R091" n="0748a08"/>世界。兼而有之。<name role="" type="person">常寂光土</name>。即在同居。即圣即凡。三 <lb ed="X" n="0902b17"/><lb ed="R091" n="0748a09"/>根幷往。<persName>佛</persName>无不引手而援之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902b18"/><lb ed="R091" n="0748a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902b1801">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。七褈栏楯。七褈罗网。七褈行树。 <lb ed="X" n="0902b19"/><lb ed="R091" n="0748a11"/>皆是四宝周迊围绕。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902b20"/><lb ed="R091" n="0748a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902b2001">他世界以铁围为障。<name role="" type="person">极乐世界</name>。以宝栏宝网宝树 <lb ed="X" n="0902b21"/><lb ed="R091" n="0748a13"/>标其疆界。备刹土之仪式而<anchor xml:id="nkr_note_add_0902b2101" n="0902b2101"/><anchor xml:id="beg0902b2101" n="0902b2101"/>已<anchor xml:id="end0902b2101"/>。四宝。金银琉璃玻 <lb ed="X" n="0902b22"/><lb ed="R091" n="0748a14"/>璃也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902b23"/><lb ed="R091" n="0748a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902b2301">是故彼国名为极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902b24"/><lb ed="R091" n="0748a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902b2401">纔入西方。先见褈褈宝聚光明。顿悟尔界此疆。皆 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0902c" n="0902c"/> <lb ed="X" n="0902c01"/><lb ed="R091" n="0748a17"/>如影现。此生平未见之第一乐也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c02"/><lb ed="R091" n="0748a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c0201">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。有七宝池。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c03"/><lb ed="R091" n="0748b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c0301">净业所感。平直光明。故无山海之险也。但以宝池 <lb ed="X" n="0902c04"/><lb ed="R091" n="0748b02"/>楼阁。光华映带而<anchor xml:id="nkr_note_add_0902c0401" n="0902c0401"/><anchor xml:id="beg0902c0401" n="0902c0401"/>已<anchor xml:id="end0902c0401"/>。七宝池者。七处宝池也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c05"/><lb ed="R091" n="0748b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c0501">八功德水。充满其中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c06"/><lb ed="R091" n="0748b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c0601">八功德者。一澄净。二淸冷。三甘美。四轻软。五润泽。 <lb ed="X" n="0902c07"/><lb ed="R091" n="0748b05"/>六安和。七除饥渴。八长养诸根也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c08"/><lb ed="R091" n="0748b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c0801">池底纯以金沙佈地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c09"/><lb ed="R091" n="0748b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c0901">泥沙者。恶业所感也。神明淸发。善业坚纯。故感现 <lb ed="X" n="0902c10"/><lb ed="R091" n="0748b08"/>金沙矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c11"/><lb ed="R091" n="0748b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c1101">四边阶道。金银琉璃玻璃合成。上有楼阁。亦以金银 <lb ed="X" n="0902c12"/><lb ed="R091" n="0748b10"/>琉璃玻璃砗磲赤珠玛瑙而严饰之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c13"/><lb ed="R091" n="0748b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c1301">琉璃。非石汁也。玻璃。非矿脂也。砗磲。非纹石也。赤 <lb ed="X" n="0902c14"/><lb ed="R091" n="0748b12"/>珠。非蚌精也。以此土之物名。显彼土之物相。彼土 <lb ed="X" n="0902c15"/><lb ed="R091" n="0748b13"/>之物。实非此土之可比也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c16"/><lb ed="R091" n="0748b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c1601">池中莲花。大如车轮。靑色靑光。黄色黄光。赤色赤光。 <lb ed="X" n="0902c17"/><lb ed="R091" n="0748b15"/>白色白光。微妙香洁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0902c18"/><lb ed="R091" n="0748b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c1801">生彼土者。以莲花为父母。故详赞之。<name role="" type="person">极乐世界</name>。幷 <lb ed="X" n="0902c19"/><lb ed="R091" n="0748b17"/>无女人。女人往生。皆成男子。故人皆生于莲花中 <lb ed="X" n="0902c20"/><lb ed="R091" n="0748b18"/>也。浊世血肉之胎。重粗臭秽。故人之福慧光明。在 <lb ed="X" n="0902c21"/><lb ed="R091" n="0749a01"/>母腹中全然亡失。及其生而转转不灵也。净土莲 <lb ed="X" n="0902c22"/><lb ed="R091" n="0749a02"/>花之胎。微妙香洁。故人之福慧光明。在<persName>佛</persName>性中一 <lb ed="X" n="0902c23"/><lb ed="R091" n="0749a03"/>时炳现。及其生而运运全超也。</p><p xml:id="pX22p0902c2313" cb:place="inline">〇诸天宫中。亦有 <lb ed="X" n="0902c24"/><lb ed="R091" n="0749a04"/>莲花。然但因福报。幷无了缘。是有量非无量也。若 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0903a" n="0903a"/> <lb ed="X" n="0903a01"/><lb ed="R091" n="0749a05"/>以一念念<persName>佛</persName>影子。落于阿弥陀<persName>佛</persName>心镜之中。神明 <lb ed="X" n="0903a02"/><lb ed="R091" n="0749a06"/>发而因果皆灵。自能永永玲珑。优入圣位。</p><p xml:id="pX22p0903a0217" cb:place="inline">〇莲花 <lb ed="X" n="0903a03"/><lb ed="R091" n="0749a07"/>从心化出。凡人发一念愿往之时。西方七宝池中。 <lb ed="X" n="0903a04"/><lb ed="R091" n="0749a08"/>便生莲萼一朵。若能念念熏修。则宝脉深涵。香风 <lb ed="X" n="0903a05"/><lb ed="R091" n="0749a09"/>茂著矣。</p><p xml:id="pX22p0903a0504" cb:place="inline">〇大如车轮。言与身相称也。若诸天龙。身 <lb ed="X" n="0903a06"/><lb ed="R091" n="0749a10"/>长数百里。往生花轮。必不能反缩小也。净土菩萨。 <lb ed="X" n="0903a07"/><lb ed="R091" n="0749a11"/>身量廣长。不可思议。岂拘拘于数尺以为轮乎。当 <lb ed="X" n="0903a08"/><lb ed="R091" n="0749a12"/>知一切诸法。从心量而不同。神明自召。非<persName>如来</persName>之 <lb ed="X" n="0903a09"/><lb ed="R091" n="0749a13"/>有以限人也。</p><p xml:id="pX22p0903a0906" cb:place="inline">〇念心灵发。光明相交。即心即花。凝 <lb ed="X" n="0903a10"/><lb ed="R091" n="0749a14"/>然一际。故身未往。而神明<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a1001" n="0903a1001"/><anchor xml:id="beg0903a1001" n="0903a1001"/>已<anchor xml:id="end0903a1001"/>住花中矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a11"/><lb ed="R091" n="0749a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1101">舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a12"/><lb ed="R091" n="0749a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1201">此是国土疆界宝池莲萼之莊严也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a13"/><lb ed="R091" n="0749a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1301">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。常作天乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a14"/><lb ed="R091" n="0749a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1401">西方音乐。不扣自鸣。此以宝音声莊严于上也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a15"/><lb ed="R091" n="0749b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1501">黄金为地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a16"/><lb ed="R091" n="0749b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1601">此以宝光明莊严于下也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a17"/><lb ed="R091" n="0749b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1701">昼夜六时。雨天曼荼罗花。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a18"/><lb ed="R091" n="0749b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1801">戌子寅为夜三时。辰午申为昼三时。修行者候之 <lb ed="X" n="0903a19"/><lb ed="R091" n="0749b05"/>以为节。夫<name role="" type="person">极乐国</name>土。纯是光明境界。岂借日月以 <lb ed="X" n="0903a20"/><lb ed="R091" n="0749b06"/>分昼夜。但是莲花开合而<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a2001" n="0903a2001"/><anchor xml:id="beg0903a2001" n="0903a2001"/>已<anchor xml:id="end0903a2001"/>。雨。降也。曼荼罗。白色 <lb ed="X" n="0903a21"/><lb ed="R091" n="0749b07"/>也。前以声光莊严界分。此以香光莊严时分。纵横 <lb ed="X" n="0903a22"/><lb ed="R091" n="0749b08"/>自在。全现宝心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a23"/><lb ed="R091" n="0749b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a2301">其土众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903a24"/><lb ed="R091" n="0749b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a2401">名为众生。实菩萨也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0903b" n="0903b"/> <lb ed="X" n="0903b01"/><lb ed="R091" n="0749b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b0101">常以淸旦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b02"/><lb ed="R091" n="0749b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b0201">初日分也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b03"/><lb ed="R091" n="0749b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b0301">各以衣裓。盛众妙花。供养他方十万亿<persName>佛</persName><note place="inline">裓音革</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b04"/><lb ed="R091" n="0749b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b0401">往生之时。飞心妙出十万亿<persName>佛</persName>土。往生之後。飞身 <lb ed="X" n="0903b05"/><lb ed="R091" n="0749b15"/>妙入十万亿<persName>佛</persName>土。衣裓。衣襟也。分身灵变。普到<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0903b06"/><lb ed="R091" n="0749b16"/>前。故能一晨朝而遍供十万亿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b07"/><lb ed="R091" n="0749b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b0701">即以食时。还到本国。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b08"/><lb ed="R091" n="0749b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b0801">辰去<anchor xml:id="nkr_note_add_0903b0801" n="0903b0801"/><anchor xml:id="beg0903b0801" n="0903b0801"/>已<anchor xml:id="end0903b0801"/>还。玲珑影现。多寡远近。固不足以累其心 <lb ed="X" n="0903b09"/><lb ed="R091" n="0750a01"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b10"/><lb ed="R091" n="0750a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1001">饭食经行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b11"/><lb ed="R091" n="0750a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1101">有以禅悦为食者。有以见色闻香为食者。有食变 <lb ed="X" n="0903b12"/><lb ed="R091" n="0750a04"/>化饮食者。食後经行。动静皆入<persName>佛</persName>機也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b13"/><lb ed="R091" n="0750a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1301">舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b14"/><lb ed="R091" n="0750a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1401">此是<persName>佛</persName>我身心自在供养之莊严也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b15"/><lb ed="R091" n="0750a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1501">复次。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b16"/><lb ed="R091" n="0750a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1601">再言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b17"/><lb ed="R091" n="0750a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1701">舍利弗。彼国常有种种奇妙杂色之鸟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b18"/><lb ed="R091" n="0750a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1801">以下鸟名。多是比例。彼国众鸟。本无定形。不可以 <lb ed="X" n="0903b19"/><lb ed="R091" n="0750a11"/>大小浓淡思也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b20"/><lb ed="R091" n="0750a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b2001">白鹤孔<g ref="#CB15179">雀</g>。鹦鹉舍利。迦陵频伽。共命之鸟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903b21"/><lb ed="R091" n="0750a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b2101">舍利。鹙鹭之类也。迦陵频伽。妙音神鸟也。共命鸟。 <lb ed="X" n="0903b22"/><lb ed="R091" n="0750a14"/>一足一翼。相幷则生。相分则死。尔雅谓之比翼。世 <lb ed="X" n="0903b23"/><lb ed="R091" n="0750a15"/>俗号曰双头。恩爱苦缠。报成此鸟。彼土化现。若同 <lb ed="X" n="0903b24"/><lb ed="R091" n="0750a16"/>此形也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0903c" n="0903c"/> <lb ed="X" n="0903c01"/><lb ed="R091" n="0750a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c0101">是诸众鸟。昼夜六时。出和雅音。其音演畅五根五力。 <lb ed="X" n="0903c02"/><lb ed="R091" n="0750a18"/>七菩提分。八圣道分。如是等法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c03"/><lb ed="R091" n="0750b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c0301">有三十七助道品。四意止。四正勤。四神足。及根力 <lb ed="X" n="0903c04"/><lb ed="R091" n="0750b02"/>觉道也。五根者。信进念定慧也。五力者。根所发也。 <lb ed="X" n="0903c05"/><lb ed="R091" n="0750b03"/>七觉者。一择法。二精进。三喜。四除。五捨。六定。七念 <lb ed="X" n="0903c06"/><lb ed="R091" n="0750b04"/>也。八道者。正见。正思惟。正语。正业。正命。正精进。正 <lb ed="X" n="0903c07"/><lb ed="R091" n="0750b05"/>念。正定也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c08"/><lb ed="R091" n="0750b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c0801">其土众生。闻是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0903c0801" n="0903c0801"/><anchor xml:id="beg0903c0801" n="0903c0801"/>已<anchor xml:id="end0903c0801"/>。皆悉念<persName>佛</persName>念法念僧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c09"/><lb ed="R091" n="0750b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c0901">故善用其所闻者。一切音皆是<persName>佛</persName>音也。法者。<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0903c10"/><lb ed="R091" n="0750b08"/>所以成<persName>佛</persName>者也。僧者。菩萨声闻也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c11"/><lb ed="R091" n="0750b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c1101">舍利弗。汝勿谓此鸟。实是罪报所生。所以者何。彼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0903c12"/><lb ed="R091" n="0750b10"/>国土。无三恶道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c13"/><lb ed="R091" n="0750b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c1301">三恶道。谓地狱饿鬼畜牲也。或问。极乐无女人。无 <lb ed="X" n="0903c14"/><lb ed="R091" n="0750b12"/>修罗。无神仙。无魔外。身界坦然。故刀兵水火妻子 <lb ed="X" n="0903c15"/><lb ed="R091" n="0750b13"/>室家之累无从而生。何但言无恶道。答曰。上文无 <lb ed="X" n="0903c16"/><lb ed="R091" n="0750b14"/>有众苦一句包之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c17"/><lb ed="R091" n="0750b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c1701">舍利弗。其<persName>佛</persName>国土。尙无恶道之名。何况有实。是诸众 <lb ed="X" n="0903c18"/><lb ed="R091" n="0750b16"/>鸟。皆是阿弥陀<persName>佛</persName>。欲令法音宣流。变化所作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c19"/><lb ed="R091" n="0750b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c1901">非实有也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c20"/><lb ed="R091" n="0750b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c2001">舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。微风吹动诸宝行树。及宝罗网。出 <lb ed="X" n="0903c21"/><lb ed="R091" n="0751a01"/>微妙音。譬如百千种乐。同时俱作。闻是音者。自然皆 <lb ed="X" n="0903c22"/><lb ed="R091" n="0751a02"/>生念<persName>佛</persName>念法念僧之心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0903c23"/><lb ed="R091" n="0751a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c2301">前之化作灵禽。启人念<persName>佛</persName>。有情说法。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0903c2301" n="0903c2301"/><anchor xml:id="beg0903c2301" n="0903c2301"/>已<anchor xml:id="end0903c2301"/>妙造玲 <lb ed="X" n="0903c24"/><lb ed="R091" n="0751a04"/>珑矣。今再写出无情说法之音。忽如宝网微风一 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0904a" n="0904a"/> <lb ed="X" n="0904a01"/><lb ed="R091" n="0751a05"/>时吹动。读至此。何能<anchor xml:id="nkr_note_add_0904a0101" n="0904a0101"/><anchor xml:id="beg0904a0101" n="0904a0101"/>已<anchor xml:id="end0904a0101"/>于发愿往生也。</p><p xml:id="pX22p0904a0116" cb:place="inline">〇或问。有 <lb ed="X" n="0904a02"/><lb ed="R091" n="0751a06"/>实相念<persName>佛</persName>。深观<persName>佛</persName>理是也。有观想念<persName>佛</persName>。入西方定 <lb ed="X" n="0904a03"/><lb ed="R091" n="0751a07"/>是也。有观像念<persName>佛</persName>。对像生敬是也。有持名念<persName>佛</persName>。字 <lb ed="X" n="0904a04"/><lb ed="R091" n="0751a08"/>句分明是也。西方众生念<persName>佛</persName>。是如何念。答曰。不滞 <lb ed="X" n="0904a05"/><lb ed="R091" n="0751a09"/>于名。即生实相。声中入定。即音即光。四种念<persName>佛</persName>。都 <lb ed="X" n="0904a06"/><lb ed="R091" n="0751a10"/>是一种念<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a07"/><lb ed="R091" n="0751a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a0701">舍利弗。其<persName>佛</persName>国土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a08"/><lb ed="R091" n="0751a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a0801">此是应时及节感发修行之莊严也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a09"/><lb ed="R091" n="0751a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a0901">舍利弗。于汝意云何。彼<persName>佛</persName>何故号阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a10"/><lb ed="R091" n="0751a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0904a1001" n="0904a1001"/><anchor xml:id="beg0904a1001" n="0904a1001"/>已<anchor xml:id="end0904a1001"/>释<persName>佛</persName>刹之名。再释<persName>佛</persName>身之号。说唯心净土者。未 <lb ed="X" n="0904a11"/><lb ed="R091" n="0751a15"/>必能神游<persName>佛</persName>刹。说自性弥陀者。未必能量同<persName>佛</persName>身。 <lb ed="X" n="0904a12"/><lb ed="R091" n="0751a16"/>口说而不心行。安得有往生之乐乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a13"/><lb ed="R091" n="0751a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a1301">舍利弗。彼<persName>佛</persName>光明无量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a14"/><lb ed="R091" n="0751a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a1401">一切众生本元心地。光明无量。一切诸<persName>佛</persName>证一切 <lb ed="X" n="0904a15"/><lb ed="R091" n="0751b01"/>众生本元心地。故光明同一无量。但一切诸<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0904a16"/><lb ed="R091" n="0751b02"/>无量光明。众生难见。而阿弥陀<persName>佛</persName>之无量光明。众 <lb ed="X" n="0904a17"/><lb ed="R091" n="0751b03"/>生易见。则因缘之生熟不同也。阿弥陀<persName>佛</persName>之因缘。 <lb ed="X" n="0904a18"/><lb ed="R091" n="0751b04"/>既与众生熟。故无量光明之接引。决定决定。无疑 <lb ed="X" n="0904a19"/><lb ed="R091" n="0751b05"/>惑矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a20"/><lb ed="R091" n="0751b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a2001">照十方国。无所障碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904a21"/><lb ed="R091" n="0751b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a2101">十方国土。有种种铁围诸山须弥大海。纷纷坚碍。 <lb ed="X" n="0904a22"/><lb ed="R091" n="0751b08"/>障于人心。心地化作光明。方得玲珑而自在矣。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0904a23"/><lb ed="R091" n="0751b09"/>以光明为全体。故遍照于十方。众生坚执而不通。 <lb ed="X" n="0904a24"/><lb ed="R091" n="0751b10"/>故难见夫一<persName>佛</persName>。然就<persName>佛</persName>言之。但有光明。毫无障碍。 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0904b" n="0904b"/> <lb ed="X" n="0904b01"/><lb ed="R091" n="0751b11"/>于一片光明中。障碍总是光明也。知此理者。于往 <lb ed="X" n="0904b02"/><lb ed="R091" n="0751b12"/>生时。品地必超。心得决定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b03"/><lb ed="R091" n="0751b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b0301">是故号为阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b04"/><lb ed="R091" n="0751b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b0401">此就光明上说无量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b05"/><lb ed="R091" n="0751b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b0501">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>寿命。及其人民。无量无边阿僧祇劫。 <lb ed="X" n="0904b06"/><lb ed="R091" n="0751b16"/>故名阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b07"/><lb ed="R091" n="0751b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b0701">此就寿命上说无量也。阿僧祇。无数也。劫。长时也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b08"/><lb ed="R091" n="0751b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b0801">舍利弗。阿弥陀<persName>佛</persName>。成<persName>佛</persName>以来。于今十劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b09"/><lb ed="R091" n="0752a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b0901">此今字。对此娑婆贤劫言之。于无量而纔现十劫。 <lb ed="X" n="0904b10"/><lb ed="R091" n="0752a02"/>则纍劫昏沉众生。无不仗光明之接引也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b11"/><lb ed="R091" n="0752a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b1101">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>有无量无边声闻弟子。皆阿罗汉。非 <lb ed="X" n="0904b12"/><lb ed="R091" n="0752a04"/>是算数之所能知。诸菩萨众。亦复如是<note place="inline">数上声</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b13"/><lb ed="R091" n="0752a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b1301">二乘根种。不生净土。净土罗汉。大率<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b1301" n="0904b1301"/><anchor xml:id="beg0904b1301" n="0904b1301"/>已<anchor xml:id="end0904b1301"/>发大菩萨 <lb ed="X" n="0904b14"/><lb ed="R091" n="0752a06"/>心。略证声闻。便阶大士。光明至此。身如影响而<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b1401" n="0904b1401"/><anchor xml:id="beg0904b1401" n="0904b1401"/>已<anchor xml:id="end0904b1401"/> <lb ed="X" n="0904b15"/><lb ed="R091" n="0752a07"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b16"/><lb ed="R091" n="0752a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b1601">舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b17"/><lb ed="R091" n="0752a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b1701">此是主伴玲珑光明寿命之莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b18"/><lb ed="R091" n="0752a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b1801">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。众生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致<note place="inline">鞞音皮</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b19"/><lb ed="R091" n="0752a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b1901">阿。无也。<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。退也。在此修行。多苦多魔。如风中 <lb ed="X" n="0904b20"/><lb ed="R091" n="0752a12"/>一毛。不能自主。一生极乐。便登不退矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b21"/><lb ed="R091" n="0752a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b2101">其中多有一生補处。其数甚多。非是算数所能知之。 <lb ed="X" n="0904b22"/><lb ed="R091" n="0752a14"/>但可以无量无边阿僧祇说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904b23"/><lb ed="R091" n="0752a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b2301">補处者。到他方世界候时成<persName>佛</persName>之等觉菩萨也。从 <lb ed="X" n="0904b24"/><lb ed="R091" n="0752a16"/>人至<persName>佛</persName>。生生世世。进退不可知数。唯净土众生。有 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0904c" n="0904c"/> <lb ed="X" n="0904c01"/><lb ed="R091" n="0752a17"/>能不入多生。一生直入他方補处者。言缘勝劫长。 <lb ed="X" n="0904c02"/><lb ed="R091" n="0752a18"/>廣大成就者多也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c03"/><lb ed="R091" n="0752b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c0301">舍利弗。众生闻者。应当发愿。愿生彼国。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c04"/><lb ed="R091" n="0752b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c0401">阿弥陀<persName>佛</persName>。号曰愿王。在一切<persName>佛</persName>中。度生之愿最为 <lb ed="X" n="0904c05"/><lb ed="R091" n="0752b03"/>第一。众生顺<persName>佛</persName>愿而发往生之愿。如石吸铁。如灯 <lb ed="X" n="0904c06"/><lb ed="R091" n="0752b04"/>发光。如桴击鼓。互感互应。妙愿成機。念念玲珑。往 <lb ed="X" n="0904c07"/><lb ed="R091" n="0752b05"/>生无不玲珑也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c08"/><lb ed="R091" n="0752b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c0801">所以者何。得与如是诸上善人俱会一处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c09"/><lb ed="R091" n="0752b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c0901">夫过去难追。未来不可测。受现在之苦。而引未来 <lb ed="X" n="0904c10"/><lb ed="R091" n="0752b08"/>之殃。此人情所大不安者也。唯精持<persName>佛</persName>号。早生西 <lb ed="X" n="0904c11"/><lb ed="R091" n="0752b09"/>方。瞻仰者既有<persName>如来</persName>。聚处者无非上善。光明所照。 <lb ed="X" n="0904c12"/><lb ed="R091" n="0752b10"/>熏发而成就之者神矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c13"/><lb ed="R091" n="0752b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c1301">舍利弗。不可以少善根福德因缘得生彼国。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c14"/><lb ed="R091" n="0752b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c1401">一切修行而不以念<persName>佛</persName>为因。泛泛念<persName>佛</persName>而不以精 <lb ed="X" n="0904c15"/><lb ed="R091" n="0752b13"/>持四字为缘。于净土时機。全无收束。故善福无多 <lb ed="X" n="0904c16"/><lb ed="R091" n="0752b14"/>也。</p><p xml:id="pX22p0904c1602" cb:place="inline">〇彼<persName>佛</persName>光明无量。众生以有量之善福求之。彼 <lb ed="X" n="0904c17"/><lb ed="R091" n="0752b15"/>此相悬。是故不可。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c18"/><lb ed="R091" n="0752b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c1801">舍利弗。若有善男子。善女人。闻说阿弥陀<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c19"/><lb ed="R091" n="0752b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c1901">六道众生。各有男女。心能信<persName>佛</persName>。便名善矣。闻说阿 <lb ed="X" n="0904c20"/><lb ed="R091" n="0752b18"/>弥陀<persName>佛</persName>者。于他人边。闻说有阿弥陀<persName>佛</persName>之境界也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c21"/><lb ed="R091" n="0753a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c2101">执持名号。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0904c22"/><lb ed="R091" n="0753a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c2201">便将此阿弥陀<persName>佛</persName>四字名号。执而持之。执者。心缘 <lb ed="X" n="0904c23"/><lb ed="R091" n="0753a03"/>四字而不退也。持者。口诵四字而不断也。</p><p xml:id="pX22p0904c2317" cb:place="inline">〇名号 <lb ed="X" n="0904c24"/><lb ed="R091" n="0753a04"/>之外。更无弥陀。弥陀之为弥陀。四个字尽之矣。万 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0905a" n="0905a"/> <lb ed="X" n="0905a01"/><lb ed="R091" n="0753a05"/>德洪名。洪名万德。以名召德。一句全收。一句中更 <lb ed="X" n="0905a02"/><lb ed="R091" n="0753a06"/>有何欠少乎。夫无欠少之心。便是无量也。便是阿 <lb ed="X" n="0905a03"/><lb ed="R091" n="0753a07"/>弥陀也。此其善福因缘。固不可以多少测也。譬如 <lb ed="X" n="0905a04"/><lb ed="R091" n="0753a08"/>一滴之水。投于大海。滴滴之水。投于大海。无有一 <lb ed="X" n="0905a05"/><lb ed="R091" n="0753a09"/>滴而非海也。</p><p xml:id="pX22p0905a0506" cb:place="inline">〇夫<persName>佛</persName>外无禅。念外无参。即念<persName>佛</persName>便 <lb ed="X" n="0905a06"/><lb ed="R091" n="0753a10"/>是参禅。不必另作参禅之想。若于念<persName>佛</persName>时看念<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0905a07"/><lb ed="R091" n="0753a11"/>的是谁。又念又看。却成二念。不如一直念去也。</p><p xml:id="pX22p0905a0719" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0905a08"/><lb ed="R091" n="0753a12"/>执字是一切修行者之病。一切众生之所以不得 <lb ed="X" n="0905a09"/><lb ed="R091" n="0753a13"/>成<persName>佛</persName>者。执情累之也。然热病<anchor xml:id="nkr_note_add_0905a0901" n="0905a0901"/><anchor xml:id="beg0905a0901" n="0905a0901"/>已<anchor xml:id="end0905a0901"/>深。石膏可用。中宫 <lb ed="X" n="0905a10"/><lb ed="R091" n="0753a14"/>既满。硝朴可施。一味平淡。不足起死回生。故以执 <lb ed="X" n="0905a11"/><lb ed="R091" n="0753a15"/>破执。而病可霍然也。执持极而心光露。心光露而 <lb ed="X" n="0905a12"/><lb ed="R091" n="0753a16"/><persName>佛</persName>光临。行人不知。而<persName>佛</persName>则洞鉴之也。且行人亦何 <lb ed="X" n="0905a13"/><lb ed="R091" n="0753a17"/>尝不知也。但办一心不乱。自然换得一副骨头。修 <lb ed="X" n="0905a14"/><lb ed="R091" n="0753a18"/>行人于此。苦得一番便好。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a15"/><lb ed="R091" n="0753b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905a1501">若一日。若二日。若三日。若四日。若五日。若六日。若七 <lb ed="X" n="0905a16"/><lb ed="R091" n="0753b02"/>日。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a17"/><lb ed="R091" n="0753b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905a1701">统言执持名号。是恒常精进也。切指一日七日。是 <lb ed="X" n="0905a18"/><lb ed="R091" n="0753b04"/>勇猛精进也。如炼丹药。或用文火。或用武火。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a19"/><lb ed="R091" n="0753b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905a1901">一心不乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a20"/><lb ed="R091" n="0753b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905a2001">心无真妄而现真妄。真妄迭兴。还源不可得。真妄 <lb ed="X" n="0905a21"/><lb ed="R091" n="0753b07"/>皆妄。心之所以乱也。以无量之心。念无量之<persName>佛</persName>。不 <lb ed="X" n="0905a22"/><lb ed="R091" n="0753b08"/>复作有量无量之想。是之谓不乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a23"/><lb ed="R091" n="0753b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905a2301">其人临命终时。阿弥陀<persName>佛</persName>。与诸圣众。现在其前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905a24"/><lb ed="R091" n="0753b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905a2401">临终者。将死一念之前也。<persName>佛</persName>现而在其前。一心不 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0905b" n="0905b"/> <lb ed="X" n="0905b01"/><lb ed="R091" n="0753b11"/>乱之所感也。夫我心<persName>佛</persName>心。如镜照镜。一心念<persName>佛</persName>。是 <lb ed="X" n="0905b02"/><lb ed="R091" n="0753b12"/>东镜入西镜也。命终见<persName>佛</persName>。是西镜入东镜也。虽互 <lb ed="X" n="0905b03"/><lb ed="R091" n="0753b13"/>相入。而无往来之迹。但光明相接而<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b0301" n="0905b0301"/><anchor xml:id="beg0905b0301" n="0905b0301"/>已<anchor xml:id="end0905b0301"/>。</p><p xml:id="pX22p0905b0316" cb:place="inline">〇一切修 <lb ed="X" n="0905b04"/><lb ed="R091" n="0753b14"/>行之所以不能了局者。临命终时无把握故也。虽 <lb ed="X" n="0905b05"/><lb ed="R091" n="0753b15"/>复气脉澄淸。炉香上达。往往局于天上神仙境界。 <lb ed="X" n="0905b06"/><lb ed="R091" n="0753b16"/>降此以下。更属无聊。有见火车狱卒者矣。有误入 <lb ed="X" n="0905b07"/><lb ed="R091" n="0753b17"/>于堂宇园林。而化成恶道者矣。唯此阿弥陀经。单 <lb ed="X" n="0905b08"/><lb ed="R091" n="0753b18"/>提出临命终时四字。如春雷一震。百蛰皆惊。具慧 <lb ed="X" n="0905b09"/><lb ed="R091" n="0754a01"/>命法身者。莫不有出头之路也。此理难闻。此機难 <lb ed="X" n="0905b10"/><lb ed="R091" n="0754a02"/>发。既闻此理矣。既发此機矣。三生眷属。可不勉欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905b11"/><lb ed="R091" n="0754a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905b1101">是人终时。心不顚倒。即得往生阿弥陀<persName>佛</persName><name role="" type="person">极乐国</name>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905b12"/><lb ed="R091" n="0754a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905b1201">终时者。正捨报之一念也。不顚倒者。正念现前也。 <lb ed="X" n="0905b13"/><lb ed="R091" n="0754a05"/>旁观者见此人心不顚倒。便可信此人决<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b1301" n="0905b1301"/><anchor xml:id="beg0905b1301" n="0905b1301"/>已<anchor xml:id="end0905b1301"/>往生 <lb ed="X" n="0905b14"/><lb ed="R091" n="0754a06"/>也。</p><p xml:id="pX22p0905b1402" cb:place="inline">〇闻经而发愿。发愿而持名。持名而见<persName>佛</persName>。见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0905b15"/><lb ed="R091" n="0754a07"/>而往生。五者相因。自然之次第。今之人。神脉顚倒。 <lb ed="X" n="0905b16"/><lb ed="R091" n="0754a08"/>不得往生。但有持名之功。又不到一心不乱。所以 <lb ed="X" n="0905b17"/><lb ed="R091" n="0754a09"/>昏散者满于域中。而慈航乃虚而无济也。</p><p xml:id="pX22p0905b1717" cb:place="inline">〇不发 <lb ed="X" n="0905b18"/><lb ed="R091" n="0754a10"/>愿由于不闻经。不往生由于不发愿。更有贪于见 <lb ed="X" n="0905b19"/><lb ed="R091" n="0754a11"/><persName>佛</persName>。懒于持名。将此念<persName>佛</persName>一门。化作平板无灵之局 <lb ed="X" n="0905b20"/><lb ed="R091" n="0754a12"/>面。呜呼。无上灵丹。变成臭腐。珍珠宝网。空葬泥沙。 <lb ed="X" n="0905b21"/><lb ed="R091" n="0754a13"/>皆心神不能圆聚故也。</p><p xml:id="pX22p0905b2110" cb:place="inline">〇念<persName>佛</persName>者。念念威神。全同 <lb ed="X" n="0905b22"/><lb ed="R091" n="0754a14"/>我<persName>佛</persName>。廣大如法界。究竟如虚空。心光明中。决无魔 <lb ed="X" n="0905b23"/><lb ed="R091" n="0754a15"/>事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905b24"/><lb ed="R091" n="0754a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905b2401">舍利弗。我见是利。故说此言。若有众生闻是说者。应 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0905c" n="0905c"/> <lb ed="X" n="0905c01"/><lb ed="R091" n="0754a17"/>当发愿生彼国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c02"/><lb ed="R091" n="0754a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c0201">频劝发愿。是心愿<persName>佛</persName>愿。愿愿交光。持作往生之<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c0201" n="0905c0201"/><anchor xml:id="beg0905c0201" n="0905c0201"/>券<anchor xml:id="end0905c0201"/> <lb ed="X" n="0905c03"/><lb ed="R091" n="0754b01"/>也。若谓念<persName>佛</persName>一门。但以诱引凡下者。实乃罪同谤 <lb ed="X" n="0905c04"/><lb ed="R091" n="0754b02"/><persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c05"/><lb ed="R091" n="0754b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905c0501">舍利弗。如我今者。赞歎阿弥陀<persName>佛</persName>不可思议功德之 <lb ed="X" n="0905c06"/><lb ed="R091" n="0754b04"/>利。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c07"/><lb ed="R091" n="0754b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c0701">有形之德谓之功。无形之功谓之德。功德有益于 <lb ed="X" n="0905c08"/><lb ed="R091" n="0754b06"/>众生。名曰利矣。不可以心思。不可以口议。言阿弥 <lb ed="X" n="0905c09"/><lb ed="R091" n="0754b07"/>陀<persName>佛</persName>之功德。乃无量之功德也。赞歎者有释迦<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0905c10"/><lb ed="R091" n="0754b08"/>赞歎者不止释迦<persName>佛</persName>。以我例彼。故曰如也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c11"/><lb ed="R091" n="0754b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905c1101">东方亦有阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g><persName>佛</persName>。须弥相<persName>佛</persName>。大须弥<persName>佛</persName>。须弥光<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0905c12"/><lb ed="R091" n="0754b10"/>妙音<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName><note place="inline">閦音促</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c13"/><lb ed="R091" n="0754b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c1301">娑婆在极乐之东。而娑婆之东。世界正复无量也。 <lb ed="X" n="0905c14"/><lb ed="R091" n="0754b12"/>极乐在娑婆之西。而极乐之西。世界正复无量也。 <lb ed="X" n="0905c15"/><lb ed="R091" n="0754b13"/>世人小见。但知有六合耳。岂知世界外之世界。各 <lb ed="X" n="0905c16"/><lb ed="R091" n="0754b14"/>各有大智慧光明<persName>如来</persName>。永劫悲怀。劝人念<persName>佛</persName>耶。</p><p xml:id="pX22p0905c1619" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0905c17"/><lb ed="R091" n="0754b15"/>阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>。此云不动也。须弥。山名。此云妙高也。即世 <lb ed="X" n="0905c18"/><lb ed="R091" n="0754b16"/>界正中最大之山。以山名为<persName>佛</persName>名。状其德相之妙 <lb ed="X" n="0905c19"/><lb ed="R091" n="0754b17"/>高也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c20"/><lb ed="R091" n="0754b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905c2001">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0905c21"/><lb ed="R091" n="0755a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c2101">舌相无量。由于身相无量也。身相无量。由于心相 <lb ed="X" n="0905c22"/><lb ed="R091" n="0755a02"/>无量也。处处说法。法满大千。名为遍覆矣。然<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0905c23"/><lb ed="R091" n="0755a03"/>现刹。<persName>佛</persName>刹现身。身中现身。刹中现刹。舌覆大千。未 <lb ed="X" n="0905c24"/><lb ed="R091" n="0755a04"/>尝不实有其事也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0906a" n="0906a"/> <lb ed="X" n="0906a01"/><lb ed="R091" n="0755a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a0101">说诚实言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a02"/><lb ed="R091" n="0755a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a0201">一切众生。闻经不信。丛林僧众。有终身诵此为课。 <lb ed="X" n="0906a03"/><lb ed="R091" n="0755a07"/>而不发一念往生之心者。滥取古人之愿文。循例 <lb ed="X" n="0906a04"/><lb ed="R091" n="0755a08"/>诵之。如数他人宝。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a0401" n="0906a0401"/><anchor xml:id="beg0906a0401" n="0906a0401"/>己<anchor xml:id="end0906a0401"/>无一钱。心外见法。流而不 <lb ed="X" n="0906a05"/><lb ed="R091" n="0755a09"/>返。呜呼。滔滔皆是矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a06"/><lb ed="R091" n="0755a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a0601">汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0906a07"/><lb ed="R091" n="0755a11"/>护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a08"/><lb ed="R091" n="0755a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a0801">称赞。宣扬其美也。不可思议功德。指弥陀以名号 <lb ed="X" n="0906a09"/><lb ed="R091" n="0755a13"/>度众生也。一切诸<persName>佛</persName>。六方<persName>佛</persName>及释迦<persName>佛</persName>也。所护念。 <lb ed="X" n="0906a10"/><lb ed="R091" n="0755a14"/>信弥陀功德发愿往生。内外诸魔或加残害。一切 <lb ed="X" n="0906a11"/><lb ed="R091" n="0755a15"/><persName>如来</persName>常加护念。以威神加被而成就之也。此十五 <lb ed="X" n="0906a12"/><lb ed="R091" n="0755a16"/>字是经之名。今称阿弥陀经者。省文也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a13"/><lb ed="R091" n="0755a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a1301">舍利弗。南方世界。有日月灯<persName>佛</persName>。名闻光<persName>佛</persName>。大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0906a14"/><lb ed="R091" n="0755a18"/>须弥灯<persName>佛</persName>。无量精进<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于 <lb ed="X" n="0906a15"/><lb ed="R091" n="0755b01"/>其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。汝 <lb ed="X" n="0906a16"/><lb ed="R091" n="0755b02"/>等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护 <lb ed="X" n="0906a17"/><lb ed="R091" n="0755b03"/>念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a18"/><lb ed="R091" n="0755b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a1801">名闻光者。名闻他界。如光明之盛也。<g ref="#CB08504">焰</g>肩者。福慧 <lb ed="X" n="0906a19"/><lb ed="R091" n="0755b05"/>当躬。如两肩发<g ref="#CB08504">焰</g>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a20"/><lb ed="R091" n="0755b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a2001">舍利弗。西方世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906a21"/><lb ed="R091" n="0755b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a2101">此经六方。是指娑婆极乐十万亿<persName>佛</persName>土之外。东方 <lb ed="X" n="0906a22"/><lb ed="R091" n="0755b08"/>指娑婆之东。西方指极乐之西。有无尽之西东。故 <lb ed="X" n="0906a23"/><lb ed="R091" n="0755b09"/>有恒河沙数诸<persName>佛</persName>。廣标西方。别称世界。其不指极 <lb ed="X" n="0906a24"/><lb ed="R091" n="0755b10"/>乐可知也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0906b" n="0906b"/> <lb ed="X" n="0906b01"/><lb ed="R091" n="0755b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b0101">有无量寿<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b02"/><lb ed="R091" n="0755b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b0201">此<persName>佛</persName>之名。偶同阿弥陀<persName>佛</persName>之别名。所谓同名<persName>佛</persName>也。 <lb ed="X" n="0906b03"/><lb ed="R091" n="0755b13"/>每一<persName>佛</persName>出。同名者无量。或在前。或在後。或同时。一 <lb ed="X" n="0906b04"/><lb ed="R091" n="0755b14"/><persName>佛</persName>既可以多名。多<persName>佛</persName>亦可以一名。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>名名。灯雲 <lb ed="X" n="0906b05"/><lb ed="R091" n="0755b15"/>水月也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b06"/><lb ed="R091" n="0755b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b0601">无量相<persName>佛</persName>。无量幢<persName>佛</persName>。大光<persName>佛</persName>。大明<persName>佛</persName>。宝相<persName>佛</persName>。净光<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0906b07"/><lb ed="R091" n="0755b17"/>如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于其国。出廣长舌相。遍覆 <lb ed="X" n="0906b08"/><lb ed="R091" n="0755b18"/>三千大千世界。说诚实言。汝等众生。当信是称赞不 <lb ed="X" n="0906b09"/><lb ed="R091" n="0756a01"/>可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b10"/><lb ed="R091" n="0756a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b1001">无量幢者。<persName>佛</persName>之福慧光相。高明如幢。而复无尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b11"/><lb ed="R091" n="0756a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b1101">舍利弗。北方世界。有<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>。最勝音<persName>佛</persName>。难沮<persName>佛</persName>。日生 <lb ed="X" n="0906b12"/><lb ed="R091" n="0756a04"/><persName>佛</persName>。网明<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于其国。出廣长 <lb ed="X" n="0906b13"/><lb ed="R091" n="0756a05"/>舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。汝等众生。当信 <lb ed="X" n="0906b14"/><lb ed="R091" n="0756a06"/>是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b15"/><lb ed="R091" n="0756a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b1501">难沮者。<persName>佛</persName>性雄猛。不可抑遏也。日生者。如日初出。 <lb ed="X" n="0906b16"/><lb ed="R091" n="0756a08"/>光<g ref="#CB08504">焰</g>熊熊也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b17"/><lb ed="R091" n="0756a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b1701">舍利弗。下方世界。有狮子<persName>佛</persName>。名闻<persName>佛</persName>。名光<persName>佛</persName>。达摩<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0906b18"/><lb ed="R091" n="0756a10"/>法幢<persName>佛</persName>。持法<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于其国。出 <lb ed="X" n="0906b19"/><lb ed="R091" n="0756a11"/>廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。汝等众生。 <lb ed="X" n="0906b20"/><lb ed="R091" n="0756a12"/>当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b21"/><lb ed="R091" n="0756a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b2101">狮子。一切兽中王也。<persName>如来</persName>。一切法中王也。故以为 <lb ed="X" n="0906b22"/><lb ed="R091" n="0756a14"/>名也。达摩。此云法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906b23"/><lb ed="R091" n="0756a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b2301">舍利弗。上方世界。有梵音<persName>佛</persName>。宿王<persName>佛</persName>。香上<persName>佛</persName>。香光<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0906b24"/><lb ed="R091" n="0756a16"/>大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>。杂色宝花严身<persName>佛</persName>。娑罗树王<persName>佛</persName>。宝华德<persName>佛</persName>。 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0906c" n="0906c"/> <lb ed="X" n="0906c01"/><lb ed="R091" n="0756a17"/>见一切義<persName>佛</persName>。如<name role="" type="person">须弥山</name><persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各 <lb ed="X" n="0906c02"/><lb ed="R091" n="0756a18"/>于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。 <lb ed="X" n="0906c03"/><lb ed="R091" n="0756b01"/>汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0906c04"/><lb ed="R091" n="0756b02"/>护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906c05"/><lb ed="R091" n="0756b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906c0501">月为星宿中王。如<persName>佛</persName>为一切法中王也。香上者。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0906c06"/><lb ed="R091" n="0756b04"/>香为一切香中之上也。香光者。心信成香。香净发 <lb ed="X" n="0906c07"/><lb ed="R091" n="0756b05"/>光也。严。饰也。娑罗。此云坚固也。树王。大树也。宝华 <lb ed="X" n="0906c08"/><lb ed="R091" n="0756b06"/>德者。宝华之性。明润开显。而有馨香之感发也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906c09"/><lb ed="R091" n="0756b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906c0901">舍利弗。于汝意云何。何故名为一切诸<persName>佛</persName>所护念经。 <lb ed="X" n="0906c10"/><lb ed="R091" n="0756b08"/>舍利弗。若有善男子。善女人。闻是经受持者。及闻诸 <lb ed="X" n="0906c11"/><lb ed="R091" n="0756b09"/><persName>佛</persName>名者。是诸善男子。善女人。皆为一切诸<persName>佛</persName>之所护 <lb ed="X" n="0906c12"/><lb ed="R091" n="0756b10"/>念。皆得不退转于阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0906c13"/><lb ed="R091" n="0756b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906c1301"><persName>佛</persName><persName>佛</persName>心同。不分彼此。故众生念一<persName>佛</persName>名。无量<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0906c14"/><lb ed="R091" n="0756b12"/>欢喜也。阿。无也。耨多罗。上也。三藐。正等也。三菩提。 <lb ed="X" n="0906c15"/><lb ed="R091" n="0756b13"/>正觉也。凡夫不求正觉也。外道求正觉而不正也。 <lb ed="X" n="0906c16"/><lb ed="R091" n="0756b14"/>罗汉似正觉而不等也。上等诸<persName>佛</persName>。下等众生。方曰 <lb ed="X" n="0906c17"/><lb ed="R091" n="0756b15"/>等矣。然菩萨虽等。不为无上也。无上正<persName>等正觉</persName>。便 <lb ed="X" n="0906c18"/><lb ed="R091" n="0756b16"/>是<persName>佛</persName>矣。不退转于<persName>佛</persName>道。由闻经闻<persName>佛</persName>之故。此经之 <lb ed="X" n="0906c19"/><lb ed="R091" n="0756b17"/>威力大矣。</p><p xml:id="pX22p0906c1905" cb:place="inline">〇同护也。同念也。同见其为圆融一觉。 <lb ed="X" n="0906c20"/><lb ed="R091" n="0756b18"/>无退理也。同见其为因缘入妙。无退機也。若自退 <lb ed="X" n="0906c21"/><lb ed="R091" n="0757a01"/>其念<persName>佛</persName>之心。则顚倒乖违。<persName>佛</persName>所不能护也。</p><p xml:id="pX22p0906c2117" cb:place="inline">〇主伴 <lb ed="X" n="0906c22"/><lb ed="R091" n="0757a02"/>褈褈。一时圆现。不出我一念中也。如一镜中现无 <lb ed="X" n="0906c23"/><lb ed="R091" n="0757a03"/>量镜光。光中镜镜互映。呜呼。何必花严耶。何必非 <lb ed="X" n="0906c24"/><lb ed="R091" n="0757a04"/>花严耶。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0907a" n="0907a"/> <lb ed="X" n="0907a01"/><lb ed="R091" n="0757a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a0101">是故舍利弗。汝等皆当信受我语。及诸<persName>佛</persName>所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a02"/><lb ed="R091" n="0757a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a0201">不信不受。诸法无灵。一句入神。诸<persName>佛</persName>欢喜。何以故。 <lb ed="X" n="0907a03"/><lb ed="R091" n="0757a07"/>一切众生。皆于<persName>如来</persName>心中动也。一切<persName>如来</persName>。皆于众 <lb ed="X" n="0907a04"/><lb ed="R091" n="0757a08"/>生心中住也。非动也。非住也。唯一圆融淸净宝觉 <lb ed="X" n="0907a05"/><lb ed="R091" n="0757a09"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a0501" n="0907a0501"/><anchor xml:id="beg0907a0501" n="0907a0501"/>已<anchor xml:id="end0907a0501"/>。当信当受。通圣通凡。我辈宜如何加勉也。</p><p xml:id="pX22p0907a0519" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0907a06"/><lb ed="R091" n="0757a10"/>净土一门。为无边圣贤游集之道场。谓顿悟自心。 <lb ed="X" n="0907a07"/><lb ed="R091" n="0757a11"/>不须念<persName>佛</persName>往生者。岂真勝于智慧第一之舍利弗 <lb ed="X" n="0907a08"/><lb ed="R091" n="0757a12"/>乎。夫观经之标九品也。上品菩萨境界。中品罗汉 <lb ed="X" n="0907a09"/><lb ed="R091" n="0757a13"/>境界。孰谓圣贤不求往生耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a10"/><lb ed="R091" n="0757a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1001">舍利弗。若有人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a1001" n="0907a1001"/><anchor xml:id="beg0907a1001" n="0907a1001"/>已<anchor xml:id="end0907a1001"/>发愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a11"/><lb ed="R091" n="0757a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1101">映下若<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a1101" n="0907a1101"/><anchor xml:id="beg0907a1101" n="0907a1101"/>已<anchor xml:id="end0907a1101"/>生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a12"/><lb ed="R091" n="0757a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1201">今发愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a13"/><lb ed="R091" n="0757a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1301">映下若今生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a14"/><lb ed="R091" n="0757a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1401">当发愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a15"/><lb ed="R091" n="0757b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1501">映下若当生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a16"/><lb ed="R091" n="0757b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1601">欲生阿<name role="" type="person">弥陀<persName>佛</persName>国</name>者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a17"/><lb ed="R091" n="0757b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1701"><persName>佛</persName>国净土。即一涵三。唯<persName>佛</persName>所居。常寂光也。光中所 <lb ed="X" n="0907a18"/><lb ed="R091" n="0757b04"/>现菩萨住处。则实报无障碍土也。所现声闻住处。 <lb ed="X" n="0907a19"/><lb ed="R091" n="0757b05"/>则方便有馀土也。所现众生住处。则凡圣同居土 <lb ed="X" n="0907a20"/><lb ed="R091" n="0757b06"/>也。镜光圆摄。四土本融。纔落言思。便成一土。若上 <lb ed="X" n="0907a21"/><lb ed="R091" n="0757b07"/>上聪明人。悟得高即是下。下即是高。心空则境灵。 <lb ed="X" n="0907a22"/><lb ed="R091" n="0757b08"/>发愿往生。不须筹度也。当。将来也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907a23"/><lb ed="R091" n="0757b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a2301">是诸人等。皆得不退转于阿耨多罗三藐三菩提。于 <lb ed="X" n="0907a24"/><lb ed="R091" n="0757b10"/>彼国土。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a2401" n="0907a2401"/><anchor xml:id="beg0907a2401" n="0907a2401"/>已<anchor xml:id="end0907a2401"/>生。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0907b" n="0907b"/> <lb ed="X" n="0907b01"/><lb ed="R091" n="0757b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0101">带<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b0101" n="0907b0101"/><anchor xml:id="beg0907b0101" n="0907b0101"/>已<anchor xml:id="end0907b0101"/>发愿句。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b02"/><lb ed="R091" n="0757b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b0201">若今生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b03"/><lb ed="R091" n="0757b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0301">带今发愿句。此句最重。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b04"/><lb ed="R091" n="0757b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b0401">若当生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b05"/><lb ed="R091" n="0757b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0501">带当发愿句。今发愿。则今生矣。鼓棰在手。而忧鼓 <lb ed="X" n="0907b06"/><lb ed="R091" n="0757b16"/>之不响耶。早对弥陀。<g ref="#CB05418">虔</g>伸忏悔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b07"/><lb ed="R091" n="0757b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b0701">是故舍利弗。诸善男子。善女人。若有信者。应当发愿。 <lb ed="X" n="0907b08"/><lb ed="R091" n="0757b18"/>生彼国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b09"/><lb ed="R091" n="0758a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0901">释迦将灭度。留此一经弗待咨询。叮咛勉勗。而经 <lb ed="X" n="0907b10"/><lb ed="R091" n="0758a02"/>中之法。又简中之简。易中之易。捷中之捷。稳中之 <lb ed="X" n="0907b11"/><lb ed="R091" n="0758a03"/>稳。超中之超。圆中之圆。呜呼。至于此而恩<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b1101" n="0907b1101"/><anchor xml:id="beg0907b1101" n="0907b1101"/>已<anchor xml:id="end0907b1101"/>极矣。 <lb ed="X" n="0907b12"/><lb ed="R091" n="0758a04"/>然而业海多沤。生灭自局。习气成于纍世。妙法闻 <lb ed="X" n="0907b13"/><lb ed="R091" n="0758a05"/>于一朝。信力如萤。难当风雨。所以发愿者。百不获 <lb ed="X" n="0907b14"/><lb ed="R091" n="0758a06"/>一焉。念<persName>佛</persName>者满于世间。吾不知其归于何用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b15"/><lb ed="R091" n="0758a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b1501">舍利弗。如我今者。称赞诸<persName>佛</persName>不可思议功德。彼诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0907b16"/><lb ed="R091" n="0758a08"/>等。亦称赞我不可思议功德。而作是言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b17"/><lb ed="R091" n="0758a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b1701">是言。指以下六十字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b18"/><lb ed="R091" n="0758a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b1801">释迦牟尼<persName>佛</persName>。能为甚难稀有之事。能于娑婆国土。五 <lb ed="X" n="0907b19"/><lb ed="R091" n="0758a11"/>浊恶世。劫浊。见浊。烦恼浊。众生浊。命浊中。得阿耨多 <lb ed="X" n="0907b20"/><lb ed="R091" n="0758a12"/>罗三藐三菩提。为诸众生。说是一切世间难信之法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907b21"/><lb ed="R091" n="0758a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b2101">释迦。此云能仁也。牟尼。此云寂默也。甚难稀有。指 <lb ed="X" n="0907b22"/><lb ed="R091" n="0758a14"/>成<persName>佛</persName>说法二事也。成<persName>佛</persName>不难。难于在五浊成<persName>佛</persName>。说 <lb ed="X" n="0907b23"/><lb ed="R091" n="0758a15"/>法不难。难于说一切世间难信之法也。</p><p xml:id="pX22p0907b2316" cb:place="inline">〇合四浊 <lb ed="X" n="0907b24"/><lb ed="R091" n="0758a16"/>以成劫浊。见者。惑也。烦恼者。身心不自在也。众生 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0907c" n="0907c"/> <lb ed="X" n="0907c01"/><lb ed="R091" n="0758a17"/>者。揽阴不净恶名秽称也。命者。色心相持不能坚 <lb ed="X" n="0907c02"/><lb ed="R091" n="0758a18"/>久也。</p><p xml:id="pX22p0907c0203" cb:place="inline">〇夫我释迦。于此浊恶世界中。现<persName>如来</persName>身。说 <lb ed="X" n="0907c03"/><lb ed="R091" n="0758b01"/>此微妙玲珑之一法。凿凡心而开圣窍。换毒药而 <lb ed="X" n="0907c04"/><lb ed="R091" n="0758b02"/>锡醍醐。恩上之恩。利中之利也。而我辈者。俗见坚 <lb ed="X" n="0907c05"/><lb ed="R091" n="0758b03"/>牢。恶根难拔。闻言不信。空过一生。再出头来。不知 <lb ed="X" n="0907c06"/><lb ed="R091" n="0758b04"/>何日。可谓深弃<persName>佛</persName>恩矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907c07"/><lb ed="R091" n="0758b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907c0701">舍利弗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907c08"/><lb ed="R091" n="0758b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907c0801">以下是释迦自<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0801" n="0907c0801"/><anchor xml:id="beg0907c0801" n="0907c0801"/>己<anchor xml:id="end0907c0801"/>所言。故又呼舍利弗名也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907c09"/><lb ed="R091" n="0758b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907c0901">当知我于五浊恶世。行此难事。得阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0907c10"/><lb ed="R091" n="0758b08"/>菩提。为一切世间。说此难信之法。是为甚难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907c11"/><lb ed="R091" n="0758b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907c1101">络绎回环。主宾交映。至于此而复自述其难。则字 <lb ed="X" n="0907c12"/><lb ed="R091" n="0758b10"/>字血痕。全带玲珑之色也。呜呼。我与<persName>如来</persName>。同此一 <lb ed="X" n="0907c13"/><lb ed="R091" n="0758b11"/>心。奈何自疑其心。而不如心以念<persName>佛</persName>也。知此事之 <lb ed="X" n="0907c14"/><lb ed="R091" n="0758b12"/>归于一易。可以解<persName>如来</persName>两难之忧。<persName>佛</persName>欢喜。我欢喜。 <lb ed="X" n="0907c15"/><lb ed="R091" n="0758b13"/>全现心中极乐之影矣。</p><p xml:id="pX22p0907c1510" cb:place="inline">〇因此力便太易。而人不 <lb ed="X" n="0907c16"/><lb ed="R091" n="0758b14"/>能信。故翻成难法。呜呼。众生之拙。一至此乎。汝心 <lb ed="X" n="0907c17"/><lb ed="R091" n="0758b15"/>中之<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1701" n="0907c1701"/><anchor xml:id="beg0907c1701" n="0907c1701"/>已<anchor xml:id="end0907c1701"/>现矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1702" n="0907c1702"/><anchor xml:id="beg0907c1702" n="0907c1702"/>已<anchor xml:id="end0907c1702"/>演心法若干矣。对镜迷头。狂而 <lb ed="X" n="0907c18"/><lb ed="R091" n="0758b16"/>四出。皆丧心不顾者也。</p><p xml:id="pX22p0907c1810" cb:place="inline">〇说经至此。方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1801" n="0907c1801"/><anchor xml:id="beg0907c1801" n="0907c1801"/>已<anchor xml:id="end0907c1801"/>穷。过 <lb ed="X" n="0907c19"/><lb ed="R091" n="0758b17"/>此<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1901" n="0907c1901"/><anchor xml:id="beg0907c1901" n="0907c1901"/>已<anchor xml:id="end0907c1901"/>往。心<persName>佛</persName>不现矣。</p><p xml:id="pX22p0907c1909" cb:place="inline">〇明理念<persName>佛</persName>。愿彻无边。则超 <lb ed="X" n="0907c20"/><lb ed="R091" n="0758b18"/>过一切世间。难易皆成戏论。心现净土。心自往生。 <lb ed="X" n="0907c21"/><lb ed="R091" n="0759a01"/>如镜中镜。光明不二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907c22"/><lb ed="R091" n="0759a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907c2201"><persName>佛</persName>说此经<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c2201" n="0907c2201"/><anchor xml:id="beg0907c2201" n="0907c2201"/>已<anchor xml:id="end0907c2201"/>。舍利弗及诸比丘。一切世间天人阿修 <lb ed="X" n="0907c23"/><lb ed="R091" n="0759a03"/>罗等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0907c24"/><lb ed="R091" n="0759a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907c2401">阿修罗。此云非天也。有天之福。无天之德。常与天 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0908a" n="0908a"/> <lb ed="X" n="0908a01"/><lb ed="R091" n="0759a05"/>争。若迴心入<persName>佛</persName>者。则三毒一消。便归净土。非复前 <lb ed="X" n="0908a02"/><lb ed="R091" n="0759a06"/>日之用心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a03"/><lb ed="R091" n="0759a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a0301">闻<persName>佛</persName>所说。欢喜信受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a04"/><lb ed="R091" n="0759a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a0401">欢喜即是飞心。此超出娑婆之機也。信受即是净 <lb ed="X" n="0908a05"/><lb ed="R091" n="0759a09"/>愿。此妙生极乐之窍也。機窍玲珑。圆心四映。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a06"/><lb ed="R091" n="0759a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a0601">作礼而去。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a07"/><lb ed="R091" n="0759a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a0701">去字上。有决断往生意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a08"/><lb ed="R091" n="0759a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a0801"><persName>佛</persName>说阿弥陀经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a09"/><lb ed="R091" n="0759a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a0901">此六字亦当诵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a10"/><lb ed="R091" n="0759a14"/> <lb ed="X" n="0908a11"/><lb ed="R091" n="0759a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a1101">拔一切业障根本得生净土陀罗尼</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a12"/><lb ed="R091" n="0759a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a1201">凡念<persName>佛</persName>而不得往生者。恶业障之耳。根本坚牢。枝 <lb ed="X" n="0908a13"/><lb ed="R091" n="0759a17"/>条茂密。无边冤对。幻影褈褈。若非<persName>佛</persName>力加持。那得 <lb ed="X" n="0908a14"/><lb ed="R091" n="0759a18"/>超生净土耶。陀罗尼。总持也。谓总一切法。持无量 <lb ed="X" n="0908a15"/><lb ed="R091" n="0759b01"/>義也。此土亦称为咒。</p><p xml:id="pX22p0908a1509" cb:place="inline">〇此即往生咒也。课时诵三 <lb ed="X" n="0908a16"/><lb ed="R091" n="0759b02"/>遍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a17"/><lb ed="R091" n="0759b03"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX22p0908a1701">南无阿弥多婆夜。哆他伽哆夜。哆地夜他。阿弥利都 <lb ed="X" n="0908a18"/><lb ed="R091" n="0759b04"/>婆毘。阿弥利哆。悉耽婆毘。阿弥利哆。毘迦兰帝。阿弥 <lb ed="X" n="0908a19"/><lb ed="R091" n="0759b05"/>利哆。毘迦兰哆。伽弥腻。伽伽那。枳多迦隶。娑婆诃<note place="inline">哆音 <lb ed="X" n="0908a20"/><lb ed="R091" n="0759b06"/>多他音拖伽音茄毘音皮耽音丹腻女利切那奴何切枳音纸。隶音利</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a21"/><lb ed="R091" n="0759b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a2101">咒为密言。不当求解。死心诵之。乃有奇应。</p> <lb ed="X" n="0908a22"/><lb ed="R091" n="0759b08"/><p xml:id="pX22p0908a2201">经咒<anchor xml:id="nkr_note_add_0908a2201" n="0908a2201"/><anchor xml:id="beg0908a2201" n="0908a2201"/>已<anchor xml:id="end0908a2201"/>毕。次擧<persName>佛</persName>赞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908a23"/><lb ed="R091" n="0759b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908a2301"><l>阿弥陀<persName>佛</persName>身金色</l><l>相好光明无等伦</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0908a24"/><lb ed="R091" n="0759b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a2401">阿弥陀<persName>佛</persName>。总擧法报化三身也。身金色。单指报身 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0908b" n="0908b"/> <lb ed="X" n="0908b01"/><lb ed="R091" n="0759b11"/>也。相大而好小。无等伦者。无可为比也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b02"/><lb ed="R091" n="0759b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908b0201"><l>白毫婉转五须弥</l><l>绀目澄淸四大海</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0908b03"/><lb ed="R091" n="0759b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b0301">此于无可比中。强作比譬也。两眉中间白毫。八棱 <lb ed="X" n="0908b04"/><lb ed="R091" n="0759b14"/>中空。婉转右旋。其大如五座<name role="" type="person">须弥山</name>也。绀。靑也。四 <lb ed="X" n="0908b05"/><lb ed="R091" n="0759b15"/>大海。言其大也。皆指报身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b06"/><lb ed="R091" n="0759b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908b0601"><l>光中化<persName>佛</persName>无数亿</l><l>化菩萨众亦无边</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0908b07"/><lb ed="R091" n="0759b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b0701">化<persName>佛</persName>有大小。大者千尺小者丈六。每一化<persName>佛</persName>。有二 <lb ed="X" n="0908b08"/><lb ed="R091" n="0759b18"/>化菩萨为侍者。左观音右势至也。病中人往生时。 <lb ed="X" n="0908b09"/><lb ed="R091" n="0760a01"/>所见接引之<persName>佛</persName>。即此化身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b10"/><lb ed="R091" n="0760a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908b1001"><l>四十八愿度众生</l><l>九品咸令登彼岸</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0908b11"/><lb ed="R091" n="0760a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b1101">九品。指莲花品数也。于上中下之内。各各开出上 <lb ed="X" n="0908b12"/><lb ed="R091" n="0760a04"/>中下。故成九品。彼岸。成道之地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b13"/><lb ed="R091" n="0760a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b1301">南无<name role="" type="person">西方极乐世界</name> 大慈大悲 阿弥陀<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b14"/><lb ed="R091" n="0760a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b1401">无著为大。拔苦为悲。与乐为慈。</p><p xml:id="pX22p0908b1413" cb:place="inline">〇唱一声。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b15"/><lb ed="R091" n="0760a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b1501">阿弥陀<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b16"/><lb ed="R091" n="0760a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b1601">此四字<persName>佛</persName>名。每一课。以千声为率。要念得无首无 <lb ed="X" n="0908b17"/><lb ed="R091" n="0760a09"/>尾。句句皆如一句。自然光明玲珑矣。</p><p xml:id="pX22p0908b1715" cb:place="inline">〇当字字声 <lb ed="X" n="0908b18"/><lb ed="R091" n="0760a10"/>声。光明相接续。不用唱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b19"/><lb ed="R091" n="0760a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b1901">南无观世音菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b20"/><lb ed="R091" n="0760a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b2001">凡称南无者。皈命之義也。此菩萨。心眼照世。能观 <lb ed="X" n="0908b21"/><lb ed="R091" n="0760a13"/>其音。世人诵此菩萨名者。心中发光。自观其音。当 <lb ed="X" n="0908b22"/><lb ed="R091" n="0760a14"/>观音之时。便与此菩萨非一非二。故能获灵感。得 <lb ed="X" n="0908b23"/><lb ed="R091" n="0760a15"/>愿求。毕竟生于西方也。</p><p xml:id="pX22p0908b2310" cb:place="inline">〇三种菩萨名。各唱三声。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908b24"/><lb ed="R091" n="0760a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b2401">南无大势至菩萨。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0908c" n="0908c"/> <lb ed="X" n="0908c01"/><lb ed="R091" n="0760a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908c0101">大心大力。身所至处。世界动摇。头有宝甁。光明不 <lb ed="X" n="0908c02"/><lb ed="R091" n="0760a18"/>断。亦化小身。入此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。专取念<persName>佛</persName>人。而使之 <lb ed="X" n="0908c03"/><lb ed="R091" n="0760b01"/>归于净土。此菩萨。以念<persName>佛</persName>心。得无生忍。其言曰。都 <lb ed="X" n="0908c04"/><lb ed="R091" n="0760b02"/>摄六根。净念相继。不假方便。自得心开。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908c05"/><lb ed="R091" n="0760b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908c0501">南无淸净大海众菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908c06"/><lb ed="R091" n="0760b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908c0601">其数多。如大海之水。心业成就。久在极乐。故淸净 <lb ed="X" n="0908c07"/><lb ed="R091" n="0760b05"/>也。一<persName>佛</persName>二菩萨。因缘光明。不为少矣。又兼此海众 <lb ed="X" n="0908c08"/><lb ed="R091" n="0760b06"/>菩萨。各以愿力因缘。而来救其眷属。一声呼唱。风 <lb ed="X" n="0908c09"/><lb ed="R091" n="0760b07"/>动莲心。一人之身。一切光明来照也。</p> <lb ed="X" n="0908c10"/><lb ed="R091" n="0760b08"/><p xml:id="pX22p0908c1001">次跪诵莲池大师所作西方发愿文一遍。</p><p xml:id="pX22p0908c1017" cb:place="inline">〇始焉 <lb ed="X" n="0908c11"/><lb ed="R091" n="0760b09"/>欢欣。继而疲懈。不得谓之发。口谈净土。心恋娑婆。 <lb ed="X" n="0908c12"/><lb ed="R091" n="0760b10"/>不得谓之愿。诵文者思之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908c13"/><lb ed="R091" n="0760b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX22p0908c1301"><l>稽首西方安乐国</l><l>接引众生大导师</l> <lb ed="X" n="0908c14"/><lb ed="R091" n="0760b12"/><l>我今发愿愿往生</l><l>唯愿慈悲哀摄受</l></lg><p xml:id="pX22p0908c1415" cb:place="inline"><g ref="#CB17285">󴎅</g>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908c15"/><lb ed="R091" n="0760b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908c1501">以下愿文。每数字一停顿。停处引声者。以圈为记。 <lb ed="X" n="0908c16"/><lb ed="R091" n="0760b14"/>停处不须引声者。以乙为记。久之音熟。自然感发 <lb ed="X" n="0908c17"/><lb ed="R091" n="0760b15"/>心灵矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0908c18"/><lb ed="R091" n="0760b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908c1801">弟子普为〇四恩三有〇法界众生。</p><p xml:id="pX22p0908c1815" cb:place="inline">求于诸<persName>佛</persName>一 <lb ed="X" n="0908c19"/><lb ed="R091" n="0760b17"/>乘〇无上菩提道故。</p><p xml:id="pX22p0908c1909" cb:place="inline">专心持念〇阿弥陀<persName>佛</persName>〇万 <lb ed="X" n="0908c20"/><lb ed="R091" n="0760b18"/>德洪名〇期生净土。</p><p xml:id="pX22p0908c2009" cb:place="inline">又以〇业重福轻〇障深慧 <lb ed="X" n="0908c21"/><lb ed="R091" n="0761a01"/>浅〇染心易炽〇净德难成。</p><p xml:id="pX22p0908c2112" cb:place="inline">今于<persName>佛</persName>前〇翘勤五 <lb ed="X" n="0908c22"/><lb ed="R091" n="0761a02"/>体〇披沥一心〇投诚忏悔<g ref="#CB17285">󴎅</g>我及众生〇旷劫以 <lb ed="X" n="0908c23"/><lb ed="R091" n="0761a03"/>来〇迷本净心〇纵贪嗔痴〇染秽三业。</p><p xml:id="pX22p0908c2317" cb:place="inline">无量无 <lb ed="X" n="0908c24"/><lb ed="R091" n="0761a04"/>边〇所作罪垢〇无量无边〇所结冤业〇愿悉消 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0909a" n="0909a"/> <lb ed="X" n="0909a01"/><lb ed="R091" n="0761a05"/>灭。</p><p xml:id="pX22p0909a0102" cb:place="inline">从于今日〇立深誓愿。</p><p xml:id="pX22p0909a0111" cb:place="inline">远離恶法〇誓不更 <lb ed="X" n="0909a02"/><lb ed="R091" n="0761a06"/>造〇勤修圣道〇誓不退惰。</p><p xml:id="pX22p0909a0212" cb:place="inline">誓成正觉〇誓度众 <lb ed="X" n="0909a03"/><lb ed="R091" n="0761a07"/>生。</p><p xml:id="pX22p0909a0302" cb:place="inline">阿弥陀<persName>佛</persName>〇以慈悲愿力。</p><p xml:id="pX22p0909a0312" cb:place="inline">当证知我〇当哀 <lb ed="X" n="0909a04"/><lb ed="R091" n="0761a08"/>愍我〇当加被我。</p><p xml:id="pX22p0909a0408" cb:place="inline">愿禅观之中〇梦寐之际。</p><p xml:id="pX22p0909a0418" cb:place="inline">得 <lb ed="X" n="0909a05"/><lb ed="R091" n="0761a09"/>见阿弥陀<persName>佛</persName>〇金色之身〇得历阿弥陀<persName>佛</persName>〇宝严 <lb ed="X" n="0909a06"/><lb ed="R091" n="0761a10"/>之土。</p><p xml:id="pX22p0909a0603" cb:place="inline">得蒙阿弥陀<persName>佛</persName>〇甘露灌顶〇光明照身〇 <lb ed="X" n="0909a07"/><lb ed="R091" n="0761a11"/>手摩我头〇衣覆我体。</p><p xml:id="pX22p0909a0710" cb:place="inline">使我〇夙障自除〇善根 <lb ed="X" n="0909a08"/><lb ed="R091" n="0761a12"/>增长〇疾空烦恼〇顿破无明。</p><p xml:id="pX22p0909a0813" cb:place="inline">圆觉妙心〇廓然 <lb ed="X" n="0909a09"/><lb ed="R091" n="0761a13"/>开悟〇寂光真境〇常得现前。</p><p xml:id="pX22p0909a0913" cb:place="inline">至于〇临欲命终 <lb ed="X" n="0909a10"/><lb ed="R091" n="0761a14"/>〇预知时至。</p><p xml:id="pX22p0909a1006" cb:place="inline">身无一切〇病苦厄难〇心无一切 <lb ed="X" n="0909a11"/><lb ed="R091" n="0761a15"/>〇贪恋迷惑。</p><p xml:id="pX22p0909a1106" cb:place="inline">诸根悦豫〇正念分明〇捨报安详 <lb ed="X" n="0909a12"/><lb ed="R091" n="0761a16"/>〇如入禅定。</p><p xml:id="pX22p0909a1206" cb:place="inline">阿弥陀<persName>佛</persName>〇与观音势至〇诸圣贤 <lb ed="X" n="0909a13"/><lb ed="R091" n="0761a17"/>众。</p><p xml:id="pX22p0909a1302" cb:place="inline">放光接引〇垂手提<g ref="#CB06078">携</g>。</p><p xml:id="pX22p0909a1311" cb:place="inline">楼阁幢幡〇异香天 <lb ed="X" n="0909a14"/><lb ed="R091" n="0761a18"/>乐〇西方圣境〇昭示目前。</p><p xml:id="pX22p0909a1412" cb:place="inline">令诸众生〇见者闻 <lb ed="X" n="0909a15"/><lb ed="R091" n="0761b01"/>者〇欢喜感歎〇发菩提心。</p><p xml:id="pX22p0909a1512" cb:place="inline">我于尔时〇乘金刚 <lb ed="X" n="0909a16"/><lb ed="R091" n="0761b02"/>台〇随从<persName>佛</persName>後〇如弹指顷。</p><p xml:id="pX22p0909a1612" cb:place="inline">生<name role="" type="person">极乐国</name>〇七宝池 <lb ed="X" n="0909a17"/><lb ed="R091" n="0761b03"/>内〇勝莲花中。</p><p xml:id="pX22p0909a1707" cb:place="inline">花开见<persName>佛</persName>〇见诸菩萨〇闻妙法 <lb ed="X" n="0909a18"/><lb ed="R091" n="0761b04"/>音〇获无生忍。</p><p xml:id="pX22p0909a1807" cb:place="inline">于须臾间〇承事诸<persName>佛</persName>〇亲蒙授 <lb ed="X" n="0909a19"/><lb ed="R091" n="0761b05"/>记。</p><p xml:id="pX22p0909a1902" cb:place="inline">得授记<anchor xml:id="nkr_note_add_0909a1901" n="0909a1901"/><anchor xml:id="beg0909a1901" n="0909a1901"/>已<anchor xml:id="end0909a1901"/>。</p><p xml:id="pX22p0909a1906" cb:place="inline">三身四智〇五眼六通。</p><p xml:id="pX22p0909a1915" cb:place="inline">无量百 <lb ed="X" n="0909a20"/><lb ed="R091" n="0761b06"/>千〇陀罗尼门〇一切功德〇皆悉成就。</p><p xml:id="pX22p0909a2017" cb:place="inline">然後〇 <lb ed="X" n="0909a21"/><lb ed="R091" n="0761b07"/>不违安养〇回入娑婆〇分身无数〇遍十方刹。</p> <lb ed="X" n="0909a22"/><lb ed="R091" n="0761b08"/><p xml:id="pX22p0909a2201">以不可思议〇自在神力〇种种方便〇度脱众生。</p> <lb ed="X" n="0909a23"/><lb ed="R091" n="0761b09"/><p xml:id="pX22p0909a2301">咸令離染〇还得净心〇同生西方〇入不退地。</p> <lb ed="X" n="0909a24"/><lb ed="R091" n="0761b10"/><p xml:id="pX22p0909a2401">如此大愿。</p><p xml:id="pX22p0909a2405" cb:place="inline">世界无尽〇众生无尽〇业及烦恼 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0909b" n="0909b"/> <lb ed="X" n="0909b01"/><lb ed="R091" n="0761b11"/>〇一切无尽。</p><p xml:id="pX22p0909b0106" cb:place="inline">我愿无尽。</p><p xml:id="pX22p0909b0110" cb:place="inline">愿今〇礼<persName>佛</persName>发愿〇修 <lb ed="X" n="0909b02"/><lb ed="R091" n="0761b12"/>持功德〇回施有情。</p><p xml:id="pX22p0909b0209" cb:place="inline">四恩总报〇三有齐资〇法 <lb ed="X" n="0909b03"/><lb ed="R091" n="0761b13"/>界众生〇同〇圆〇种〇智。<g ref="#CB17285">󴎅</g>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0909b04"/><lb ed="R091" n="0761b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0909b0401">四恩者。在家。则天地也君也亲也师也。出家。则父 <lb ed="X" n="0909b05"/><lb ed="R091" n="0761b15"/>母师僧国王檀越也。三有者。三界也。法界众生者。 <lb ed="X" n="0909b06"/><lb ed="R091" n="0761b16"/>十方无量世界一切众生也。心能运载一切法。故 <lb ed="X" n="0909b07"/><lb ed="R091" n="0761b17"/>名乘。以<persName>佛</persName>为极。不落二三。故曰一乘也。</p><p xml:id="pX22p0909b0716" cb:place="inline">〇染心易 <lb ed="X" n="0909b08"/><lb ed="R091" n="0761b18"/>炽者。识火炎炎。时常发起也。净德难成者。心水不 <lb ed="X" n="0909b09"/><lb ed="R091" n="0762a01"/>淸。<persName>佛</persName>月难现也。</p><p xml:id="pX22p0909b0907" cb:place="inline">〇翘勤五体。表外仪恭也。披沥一 <lb ed="X" n="0909b10"/><lb ed="R091" n="0762a02"/>心。明内心敬也。五体者。两肘两膝及额也。披沥者。 <lb ed="X" n="0909b11"/><lb ed="R091" n="0762a03"/>开发洗荡也。投诚者。以我之心。归投于<persName>佛</persName>也。忏悔 <lb ed="X" n="0909b12"/><lb ed="R091" n="0762a04"/>者。断相续心也。言我及众生者。求生净土。须廣大 <lb ed="X" n="0909b13"/><lb ed="R091" n="0762a05"/>心。一体同观。方偕<persName>佛</persName>愿故。一人忏。即是一切众生 <lb ed="X" n="0909b14"/><lb ed="R091" n="0762a06"/>忏也。</p><p xml:id="pX22p0909b1403" cb:place="inline">〇一切诸业。不名决定。忏之则无。任之则有。 <lb ed="X" n="0909b15"/><lb ed="R091" n="0762a07"/>信以为能消灭。一忏便灭。何以故。心力最强也。</p><p xml:id="pX22p0909b1519" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0909b16"/><lb ed="R091" n="0762a08"/>冤有三。有杀冤。有盗冤。有婬冤。杀盗名怒冤。婬名 <lb ed="X" n="0909b17"/><lb ed="R091" n="0762a09"/>喜冤。一切众生。以冤为亲。若念<persName>佛</persName>功深。看得一切 <lb ed="X" n="0909b18"/><lb ed="R091" n="0762a10"/>冤亲如光如影。则往生无累矣。</p><p xml:id="pX22p0909b1813" cb:place="inline">〇禅观与持名。本 <lb ed="X" n="0909b19"/><lb ed="R091" n="0762a11"/>是两法。若体会经文。想我之念<persName>佛</persName>音声。直入西方 <lb ed="X" n="0909b20"/><lb ed="R091" n="0762a12"/>灵禽风树之中。与水流光明宝罗天乐。融成一片。 <lb ed="X" n="0909b21"/><lb ed="R091" n="0762a13"/>便是观想持名无二也。此名西方禅定。亦名音声 <lb ed="X" n="0909b22"/><lb ed="R091" n="0762a14"/>禅定。</p><p xml:id="pX22p0909b2203" cb:place="inline">〇病苦。四大不调也。厄难。水火刀兵毒药之 <lb ed="X" n="0909b23"/><lb ed="R091" n="0762a15"/>类也。贪恋。许愿求医食肉怀恩也。迷惑。疑罪多功 <lb ed="X" n="0909b24"/><lb ed="R091" n="0762a16"/>少<persName>佛</persName>不来迎也。报。报身也。捨报。谓正断气时。捨此 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0909c" n="0909c"/> <lb ed="X" n="0909c01"/><lb ed="R091" n="0762a17"/>报身。精神独往也。</p><p xml:id="pX22p0909c0108" cb:place="inline">〇无生忍者。一切诸法。本自不 <lb ed="X" n="0909c02"/><lb ed="R091" n="0762a18"/>生不灭。既为众生。故顚倒妄见。今以智慧而了达 <lb ed="X" n="0909c03"/><lb ed="R091" n="0762b01"/>之。故曰获也。得此忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0909c0301" n="0909c0301"/><anchor xml:id="beg0909c0301" n="0909c0301"/>已<anchor xml:id="end0909c0301"/>。大用方成。</p><p xml:id="pX22p0909c0314" cb:place="inline">〇三身。法身报 <lb ed="X" n="0909c04"/><lb ed="R091" n="0762b02"/>身化身也。四智。八识之妄。还源证真。转识成智。其 <lb ed="X" n="0909c05"/><lb ed="R091" n="0762b03"/>数有四也。八识者。眼耳鼻舌身为前五识。意为第 <lb ed="X" n="0909c06"/><lb ed="R091" n="0762b04"/>六识。细意不外缘者名第七识。心之本量含藏种 <lb ed="X" n="0909c07"/><lb ed="R091" n="0762b05"/>子者名第八识。修道之人。转前五识为成所作智。 <lb ed="X" n="0909c08"/><lb ed="R091" n="0762b06"/>转第六识为妙观察智。转第七识为平等性智。转 <lb ed="X" n="0909c09"/><lb ed="R091" n="0762b07"/>第八识为大圆镜智。五眼。肉眼天眼慧眼法眼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0909c10"/><lb ed="R091" n="0762b08"/>眼也。六通。天耳通天眼通神足通他心通宿命通 <lb ed="X" n="0909c11"/><lb ed="R091" n="0762b09"/>漏尽通也。</p><p xml:id="pX22p0909c1105" cb:place="inline">〇不退地者三義。一位不退。终不退为 <lb ed="X" n="0909c12"/><lb ed="R091" n="0762b10"/>凡夫二乘也。二行不退。终不退失所修行业也。三 <lb ed="X" n="0909c13"/><lb ed="R091" n="0762b11"/>念不退。不暂退转菩提心念也。又曰。虽品居下下。 <lb ed="X" n="0909c14"/><lb ed="R091" n="0762b12"/>地局疑城。然永断三涂之因。亦名不退也。</p><p xml:id="pX22p0909c1417" cb:place="inline">〇界生 <lb ed="X" n="0909c15"/><lb ed="R091" n="0762b13"/>业恼四者不尽。我之大愿终亦不尽。运此不尽之 <lb ed="X" n="0909c16"/><lb ed="R091" n="0762b14"/>愿力。度此不尽之众生。方显无量心光。能与弥陀 <lb ed="X" n="0909c17"/><lb ed="R091" n="0762b15"/>同调矣。</p><p xml:id="pX22p0909c1704" cb:place="inline">〇种智。<persName>佛</persName>智也谓能通达一相无量相也。</p> <lb ed="X" n="0909c18"/><lb ed="R091" n="0762b16"/><p xml:id="pX22p0909c1801">〇或问曰。此经单言持名。愿文忽说禅观。何也。答 <lb ed="X" n="0909c19"/><lb ed="R091" n="0762b17"/>曰。若神明不入观中。所持之名。非昏即散。以持名 <lb ed="X" n="0909c20"/><lb ed="R091" n="0762b18"/>为观境。非于观外持名也。或问曰。观境无声。观心 <lb ed="X" n="0909c21"/><lb ed="R091" n="0763a01"/>不动。今乃经行持诵。何谓观乎。答曰。死法活用。名 <lb ed="X" n="0909c22"/><lb ed="R091" n="0763a02"/>曰善巧。活法死执。是谓痴人。花严经云。风中入定。 <lb ed="X" n="0909c23"/><lb ed="R091" n="0763a03"/>声中入定。古德云。行亦禅。坐亦禅。即此经行持名 <lb ed="X" n="0909c24"/><lb ed="R091" n="0763a04"/>便是神明在定也。或问曰。观西方者见<persName>佛</persName>。持名者 <pb ed="X" xml:id="X22.0432.0910a" n="0910a"/> <lb ed="X" n="0910a01"/><lb ed="R091" n="0763a05"/>于持名时能见<persName>佛</persName>乎。答曰。观<persName>佛</persName>用心眼。是心中色。 <lb ed="X" n="0910a02"/><lb ed="R091" n="0763a06"/>持名用心听。是心中声。然心观<persName>佛</persName>色。<persName>佛</persName>现而说法。 <lb ed="X" n="0910a03"/><lb ed="R091" n="0763a07"/>则有妙声矣。心听<persName>佛</persName>声。神凝而现瑞。则有妙色矣。 <lb ed="X" n="0910a04"/><lb ed="R091" n="0763a08"/>六尘万法。迴转唯心。子但神听自<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a0401" n="0910a0401"/><anchor xml:id="beg0910a0401" n="0910a0401"/>己<anchor xml:id="end0910a0401"/>念<persName>佛</persName>之声。久 <lb ed="X" n="0910a05"/><lb ed="R091" n="0763a09"/>之又久之。到一时鼓寂钟沉。便与<persName>如来</persName>相见也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0910a06"/><lb ed="R091" n="0763a10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>修西定课</cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0898b2101" to="#end0898b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899a0501" to="#end0899a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0899c1901" to="#end0899c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0900c0501" to="#end0900c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0902b2101" to="#end0902b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0902c0401" to="#end0902c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0903a1001" to="#end0903a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0903a2001" to="#end0903a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0903b0801" to="#end0903b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0903c0801" to="#end0903c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0903c2301" to="#end0903c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904a0101" to="#end0904a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904a1001" to="#end0904a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904b1301" to="#end0904b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0904b1401" to="#end0904b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905a0901" to="#end0905a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905b0301" to="#end0905b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905b1301" to="#end0905b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0905c0201" to="#end0905c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券<note type="cf1">X22n0401_p0165b07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">倦</rdg></app> <app from="#beg0906a0401" to="#end0906a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0907a0501" to="#end0907a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907a1001" to="#end0907a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907a1101" to="#end0907a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907a2401" to="#end0907a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907b0101" to="#end0907b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907b1101" to="#end0907b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907c0801" to="#end0907c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0907c1701" to="#end0907c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907c1702" to="#end0907c1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907c1801" to="#end0907c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907c1901" to="#end0907c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0907c2201" to="#end0907c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0908a2201" to="#end0908a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0909a1901" to="#end0909a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0909c0301" to="#end0909c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0910a0401" to="#end0910a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0898b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0898b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0899a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0899c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0899c1901">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0900c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0900c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0902b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0902b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0902c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0902c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0903a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0903a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0903b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0903c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0903c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0904b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0905c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0905c02.19" target="#nkr_note_add_0905c0201">券【CB】，倦【卍续】</note> <note n="0906a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906a0401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0907a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0801">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0907c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907c1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0907c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0908a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0909a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0909c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0910a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a0401">己【CB】，已【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>